Notes Poetycki

Jest okładka „Drogi do Tarvisio”

2012-02-09T11:20:00.001+01:00

Po raz pierwszy prezentuję, z przyjemnością rzecz jasna, okładkę mojej powieści „Droga do Tarvisio”. Mam nadzieję, że Wam się spodoba, bo mnie – owszem.

Okładkę zaprojektowała Ilona Gostyńska-Rymkiewicz, a książka ukaże się w wydawnictwie Dobra Literatura w kwietniu 2012 r. (seria Z Wykrzyknikiem!).

À propos Poetki

2012-02-06T19:51:00.001+01:00

Tym, co psy wieszają
i o wierzbach bredzą,
Pan Bóg już zapłacił –
umysłową nędzą.

I znów sto tysięcy znaków

2012-02-05T22:18:00.003+01:00

W ubiegłym roku, gdy pracowałem nad „Drogą do Tarvisio”, informowałem w Notesie, że przekroczyłem sto tysięcy znaków tekstu. Teraz piszę nową powieść „Berlin, późne lato” i też mogę poinformować, że przekroczyłem „setkę”.

Oczywiście, tak jak wtedy, nie doszedłem jeszcze do połowy książki, ale sto tysięcy to ładna liczba i dobrze brzmi. Oceniając po dotychczasowym tempie pracy zakładam, że pierwszą wersję skończę w kwietniu, może w maju, a potem będę poprawiał i poprawiał.

„Kot w pustym mieszkaniu” na plakacie

2012-02-03T08:35:00.002+01:00

„Kot w pustym mieszkaniu” to jeden z najbardziej ukochanych przez czytelników wierszy Wisławy Szymborskiej. Do tego utworu przed trzema laty Katarzyna Śliz – za zgodą Poetki – wykonała plakat poetycki, który tutaj prezentuję. To plastyczna interpretacja wspaniałego wiersza Noblistki. Ale żeby w pełni podziwiać dzieło Kasi, kliknijcie na powiększenie.

Nie żyje Wisława Szymborska

2012-02-01T21:25:00.001+01:00

Zmarła Wisława Szymborska. I cóż ja mogę mądrego napisać w tak smutnej chwili? Wszystko będzie banalne. Więc tylko tyle: była mądrą, przekorną, dowcipną poetką i wspaniałym Człowiekiem.

Fot. Mariusz Kubik

„Berlin, późne lato” – fragment czwarty

2012-01-29T20:43:00.002+01:00

Dzisiaj taki krótszy fragment:

Nikt go nigdy nie prosił, by pomógł ukrywającym się ludziom. Ta kobieta też go o to nie prosiła. Teraz Peters nie potrafił przewidzieć, jak się zachowa, jeśli spotkają kogoś na schodach. Czy powie, że jest uciekinierką, którą należy przetrzymać do czasu przyjazdu policji? Mógłby tak powiedzieć, a potem pozwolić jej odejść. Tylko niby jak miałaby uciec w takim stanie? Po drugiej stronie ulicy zostałaby zatrzymana. Wchodzili powoli, choć on, mimo swojej ułomności, najchętniej wbiegłby na górę. Kobiecie brakowało jednak sił, dwa razy musieli na krótko przystanąć, żeby odpoczęła. Sekundy zamieniły się w godziny. Byli na drugim piętrze, gdy na dole rozległ się hałas – prawdopodobnie ktoś wszedł do klatki schodowej, może żona Hinzego. „Już blisko”, pomyślał. Kiedy wreszcie znaleźli się w mieszkaniu, poczuł, że jego plecy są mokre od potu.

Zaprowadził ją do pokoju Ericha, w którym od czasu wyjazdu syna na wojnę nic nie było zmieniane, nawet książka leżała otwarta tak, jakby chłopak przed chwilą przerwał czytanie.

– Tutaj może pani odpocząć – powiedział. – Przygotuję coś do jedzenia. Tyle mogę dla pani zrobić. Ale nad ranem, zanim się rozwidni, musi pani stąd iść.

Skinęła głową, że rozumie. Położyła się na zasłanym łóżku Ericha, przykrywając się płaszczem jak kocem. Jej sukienka była zniszczona i brudna, wcześniej Peters zauważył naszyte litery OST – takie oznaczenia nosili przymusowi robotnicy ze wschodu.

– Znajdę pani nowe ubranie.

– Dziękuję – powiedziała cicho, nie otwierając oczu.

„W ciemności” i „W kanałach Lwowa”

2012-01-24T19:54:00.002+01:00

Film Agnieszki Holland „W ciemności” został nominowany do Oscara, dlatego przypominam swoją recenzję książki Roberta Marshalla „W kanałach Lwowa”, na podstawie której Holland nakręciła swoje dzieło.

Trudno się dziwić Agnieszce Holland, że sięgnęła po książkę Roberta Marshalla „W kanałach Lwowa”, by przenieść ją na ekran (polska premiera filmu „W ciemności” 6 stycznia 2012). To świetny materiał na film, nie tylko ze względu na dramatyczne, mało znane wydarzenia, które opisuje, ale niezwykłą postać Leopolda Sochy.

Wszystko, o czym opowiada książka Brytyjczyka, zdarzyło się naprawdę. 1 czerwca 1943 roku do kanałów ściekowych pod Lwowem, miasta zajętego przez Niemców, weszła grupa Żydów, w tym małe dzieci. Zejście do cuchnących i pełnych szczurów kanałów było jak wstąpienie do Piekła, ale była to jedyna szansa na ocalenie. W mieście szalał terror: Żydzi albo byli umieszczani w miejscowym obozie koncentracyjnych przy Janowskiej, gdzie wkrótce i tak ginęli, albo byli rozstrzeliwani na ulicach Lwowa. Żydzi, którzy ukryli się w kanałach, spędzili tam ponad rok, wyszli z nich dopiero wtedy, gdy do miasta wkroczyli Sowieci.

Tak długi pobyt pod ziemią nie byłby jednak możliwy, gdyby nie wspomniany kanalarz Leopold Socha, Polak, gorliwy katolik, a przed wojną złodziej i rabuś. To właśnie on razem z dwoma innymi kanalarzami dostarczał Żydom żywność i ubranie, pomagał przedostać się w bezpieczniejsze miejsce, informował o tym, co dzieje się na zewnątrz. Najpierw robił to dla pieniędzy, które dostawał od swoich „podopiecznych”, ale potem stało się to jego misją: ratując Żydów chciał odkupić swoje grzechy z przeszłości. Chronił więc ich również wtedy, gdy nie mieli już czym płacić.

Materiału do książki dostarczyli Marshallowi sami ocaleni. Autor korzystał ze wspomnień Ignacego Chigera, wypowiedzi jego żony Pauliny i córki Krystyny, małżeństwa Mundka i Klary Marguliesów. Nie jest to opowieść panegiryczna, nikt tu nie jest doskonały – ani ukrywający się Żydzi, ani Socha i jego koledzy. Zarazem to opowieść o zwyczajnym bohaterstwie jednych i drugich, ale przede wszystkim Sochy, który okazał się wspaniałym człowiekiem.

Ktoś powie: znowu historia o ratowaniu Żydów. Ale dla mnie takich niezwykłych opowieści, jak „W kanałach Lwowa”, nigdy za dużo.

Robert Marshall, „W kanałach Lwowa”. Z angielskiego przełożył Krzysztof Puławski, Świat Książki, Warszawa 2011, s. 237.

Recenzję publikowałem wcześniej w Salonie Kulturalnym.

Hans Fallada – pisarz w czasach nazizmu

2012-01-21T22:59:00.001+01:00

Niemiecki pisarz Hans Fallada przez całe życie zmagał się z uzależnieniem od alkoholu i narkotyków. Z jego psychiką było nienajlepiej, jeszcze zanim popadł w uzależnienie. Kilka razy trafiał do kliniki psychiatrycznej, był też osadzony w więzieniu za oszustwa (potrzebował pieniędzy na narkotyki).

Co najmniej dwie książki sprawiły, że Fallada przeszedł do historii literatury. Pierwszą – „I co dalej, szary człowieku?” opublikował jeszcze przed dojściem Hitlera do władzy. Przyniosła mu popularność i pieniądze. Druga – „Każdy umiera w samotności” – wyszła już po wojnie.

Kiedy Hitler zdobył władzę, Fallada pozostał w Niemczech, choć mógł wyjechać, tak jak Mannowie czy Brecht. Pisał powieści rozrywkowe, a w jednej swojej książce – na życzenie Goebbelsa – zmienił zakończenie. Niby nie flirtował z nazistami, wręcz ich nie znosił, a jednak…

Czytam „W moim obcym kraju” (Czytelnik 2011). To dziennik więzienny, który Fallada prowadził w szpitalu psychiatrycznym, gdzie został zamknięty w 1944 r. z powodu domniemanej próby zabójstwa swojej byłej żony (pistolet wystrzelił w czasie szarpaniny, żonie nic się nie stało). Fallada próbuje się w tej książce usprawiedliwić ze swojej „emigracji wewnętrznej”, a raczej wybielić, uważając, że miał gorzej niż ci pisarze, którzy wyemigrowali z nazistowskich Niemiec.

Takich autorów, którzy narazili się na zarzut współpracy z tyranią, jest w historii literatury cała masa. Hans Fallada należy jednak do tych nielicznych z tego grona, o których można powiedzieć, że byli prawdziwymi pisarzami, a nie literackimi sługusami…

„Berlin, późne lato” – fragment trzeci

2012-01-18T11:15:00.001+01:00

Główny nazistowski propagandzista Joseph Goebbels ogląda radioodbiorniki, z których słynęła III Rzesza, sierpień 1938 Fot. Deutsches Bundesarchiv

Na klatce schodowej panowały ciemności, jednak nie włączył głównego oświetlenia, użył podręcznej latarki świecąc sobie pod nogi. U doktora Schneidera cicho rozbrzmiewała muzyka, doktor chyba puścił jedną z płyt ze swojej kolekcji, gdyż radia słuchał rzadko. Peters przystanął na moment, rozpoznał Wariacje Goldbergowskie Bacha. Bach, w przeciwieństwie do Chopina czy Ravela, nie był zakazany przez Goebbelsa. Potem przeszedł obok mieszkania pani Müller, która o tej porze zapewne już spała razem ze swoim synkiem. Mąż Müllerowej stacjonował w Belgradzie, raz na pół roku przyjeżdżał na dwutygodniowy urlop i wtedy na krok nie opuszczał swojej ładnej żony. Zza drzwi małżeństwa Hinze nie dobiegały żadne dźwięki, więc żona strażnika musiała jeszcze przebywać w szpitalu przy mężu, albo już spała, nabierając sił przed podjęciem nowych obowiązków. A jeśli Hinze umrze? Kiedyś nie odczuwałbym zadowolenia z czyjeś śmierci, nawet takiej kreatury jak Hinze, pomyślał. Ta przeklęta wojna mnie zmieniła. Wszystkich nas zmieniła na gorsze.

Był już na schodach prowadzących bezpośrednio do piwnicy, gdy usłyszał szmer. Miał wrażenie, że ktoś się kryje w ciemności. Przystanął i powiódł światłem latarki po ścianach. Na schodach nikogo nie było. Może to kot albo szczur, pomyślał. Zszedł kilka stopni niżej, powoli otworzył drzwi. Owionął go zapach stęchlizny piwnicznej oraz potu, jaki pozostawili po sobie lokatorzy, którzy poprzedniej nocy skryli się tutaj w czasie bombardowania. Wstrzymał oddech i nasłuchiwał. Lewą dłonią poszukał na ścianie przy drzwiach wejściowych włącznika światła. W oświetlonym pomieszczeniu zobaczył prowizoryczną ławkę, a powyżej plakat z napisem „Nie rozmawiać w schronie!”. Piwnica składała się z dwóch części, tworzących kształt litery L, w tej drugiej, niewidocznej dla niego, znajdowały się boksy, w których mieszkańcy przechowywali swoje rupiecie. Jeśli ktoś tutaj był, to właśnie w drugiej części. Powoli zrobił kilka kroków w tamtym kierunku. Gdy doszedł do miejsca, w którym łączyły się dwa pomieszczenia, ostrożnie wychylił głowę.

W kącie, na końcu piwnicy, przy wejściu do jego boksu, siedziała skulona kobieta.

Śpiewogra, sabat, ornat i Hania

2012-01-15T23:37:00.002+01:00

Hania, jako czarownica, pierwsza z lewej

Byłem na śpiewogrze świętokrzyskiej „Od sabatu do ornatu”, która 15 stycznia została wystawiona na dużej scenie Kieleckiego Centrum Kultury. Pewnie bym nie poszedł, tylko pisał w domu książkę, ale okoliczności sprawiły, że stało się inaczej.

Autorami śpiewogry są moi dobrzy znajomi: poeta Adam Ochwanowski (teksty) i Bronisław Opałko (muzyka), znany wcześniej jako Genowefa Pigwa. Poza tym Szczęsny Wroński, który widowisko wyreżyserował.

Niemniej ważną okolicznością, a w sumie najważniejszą w tym przypadku jest to, że w spektaklu wzięła udział moja młodsza córka Hania. Nie, nie grała na skrzypcach (a mogłaby), na scenie była jedną z… tancerek, wcielała się m.in. w czarownicę (pasowała do tej roli). Dodam, że do obsady dostała się bez znajomości ojca, a realizatorzy nie wiedzieli, że jest moją córką.

Z powyższych powodów nie będę spektaklu chwalił i ganił (a mógłbym jedno i drugie zrobić), powiem jedynie w miarę neutralnie, że widowisko przygotowano z rozmachem (na scenie m.in. Izabela Trojanowska, zespół Mafia, Włodek Kiniorski, Janek Kozłowski i wielu innych artystów), zaś widownia na 700 osób była niemal pełna, bo publiczność dopisała.

Zrobiłem trochę fotografii (są nienajlepszej jakości), możecie je obejrzeć.

Roman "Norman" Słomka (wokalista Mafii), Izabela Trojanowska i Zuzia Bracichowicz

W środku (w czerwonej bluzie) Adam Ochwanowski, pierwszy z prawej Bronek Opałko, za nim Włodek Kiniorski

Hania (w środku) i koleżanki czarownice przyjmują owacje

Zapowiedź mojej książki w Dobrej Literaturze

2012-01-13T13:26:00.002+01:00

Wydawnictwo Dobra Literatura zamieściło już zapowiedź mojej powieści „Droga do Tarvisio”. Na razie jeszcze bez okładki, ale ta pojawi się niebawem. Opis książki można jednak już przeczytać. Tym samym dołączyłem do grona autorów Dobrej Literatury.

A prace redakcyjne nad powieścią już trwają. Wydanie planowane jest na kwiecień br.

„Berlin, późne lato” – fragment drugi

2012-01-07T18:20:00.002+01:00

Z radioodbiornika dobiegał głos Zarah Leander. Śpiewała „Wiem, że kiedyś zdarzy się cud”. Zdziwił się słysząc tę piosenkę o tak wczesnej porze, zwykle puszczano ją po południu lub wieczorem w czasie koncertu życzeń dla żołnierzy. Pomyślał, że piosenka Leander nadawana jest częściej, ponieważ Niemcy coraz bardziej potrzebują cudu. On już na cud nie liczył.

Ledwo zamknął drzwi mieszkania, natknął się na Hinzego, który podniósł rękę, a jego „Heil Hitler!” odbiło się od ścian klatki schodowej.

– Niech pan pamięta o zaciemnieniu, panie Peters – przypomniał mu strażnik bloku. – W oknie od ulicy odkleiła się tektura i światło przebija, musi pan ją mocniej przymocować. Ma pan klej?

Otto nie wiedział, czy zostało mu cokolwiek służące do klejenia, ale pokiwał głową. Podobnie jak reszta mieszkańców nie lubił Hinzego i nie chciał z nim rozmawiać. Wszyscy wiedzieli, że blokowy należy do partii i jest posłusznym nazistą. Doniósł na studenta Lehndorffa z drugiego piętra, iż ten słucha programów nadawanych po niemiecku z Londynu i Moskwy. Cichy okularnik po krótkim procesie dostał za to dwa lata, matka co tydzień woziła mu paczki do więzienia. Lehndorff i tak miał szczęście, że nie zesłano go do obozu koncentracyjnego. Gdy wróci z więzienia, pewnie od razu zostanie wysłany na front i otrzyma szansę, by zginąć za ojczyznę. Jeśli wojna jeszcze będzie jeszcze trwała.

Z zaciemnieniem Hinze miał jednak rację. Prawie przez dwa lata był spokój, Anglicy zaniechali bombardowań Berlina i w mieście nie przestrzegano tak ściśle przepisów, jak w roku czterdziestym, samochody jeździły w nocy z odsłoniętymi reflektorami, a ludzie zapominali zasłaniać okna w oświetlonych pokojach. Otto też się to zdarzało. Teraz, gdy naloty zostały wznowione, zaciemnienie znów stało się ważną sprawą i władze przypomniały sobie o wymierzaniu kar uchylającym się od obywatelskiego obowiązku. Pierwsza, ostrzegawcza grzywna wynosiła dziesięć reichsmarek. Dla Otto to była duża suma, musiał pamiętać, aby wieczorem poprawić tekturę w oknie, w przeciwnym razie mógł być pewien, że Hinze nie puści mu tego płazem i go ukarze. Nie zamierzał sprawiać mu tej przyjemności.

„Berlin, późne lato” – fragment pierwszy

Ciało tu, głowa tam

2012-01-06T12:42:00.003+01:00

Ciało mam w Polsce, ale głowę w Berlinie. Czytam i oglądam, co się da o stolicy Niemiec lat wojny, a szczególnie roku 1943. Moje wyobrażenie o tym, co działo się w Berlinie w tamtym czasie, znacznie się zmieniło. Spora grupa Niemców była przeciwna Hitlerowi i jego polityce, nie zmienia to jednak faktu, że w przeważającej masie Niemcy byli oportunistami i zwykłymi tchórzami.

Nawet Ursula von Kardoff, dziennikarka, arystokratka i przeciwniczka nazimu, przyznaje w swoim dzienniku „Może to po raz ostatni”, że gdyby pod groźbą zesłania do obozu kazano jej napisać antysemicki artykuł, uczyniłaby to. Tak samo przyznaje, że nie odważyłaby się ukrywać Żydów (choć niektórzy berlińczycy to robili).

Historia, którą chcę opisać w swej książce, będzie dotykała tych tematów, przede wszystkim jednak będzie opowieścią o miłości.

Na zdjęciu: Berlin 1935, budynek Ministerstwa Finansów

Fot. Deutsches Bundesarchiv

Witajcie!

2012-01-01T12:20:00.001+01:00

Witajcie w Nowym Roku.

Witajcie gdziekolwiek jesteście.

Witajcie w ciężkich czasach, które – oby – nie były tak ciężkie, jak przepowiadają niektórzy, i żebyście nie mieli zmartwień.

Witajcie – i niech Was zdrowie nie opuszcza.

Witajcie – i chociaż wszyscy jesteśmy starsi, obyście się zawsze czuli młodsi niż jesteście.

Witajcie w zimie bez śniegu i niech tak zostanie, bo może wtedy szybciej nadejdzie wiosna, a tam gdzie jest ciepło i jest słońce, ludzie są pogodniejsi.

Garcia Márquez i Vargas Llosa

2011-12-30T21:23:00.011+01:00

Mam przed sobą dwie książki (już chyba kiedyś tak zaczynałem wpis) dwóch południowoamerykańskich noblistów. Pierwsza, już jest w sprzedaży, to „Nie wygłoszę tu mowy” Kolumbijczyka Gabriela Garcii Márqueza. Druga, „Listy do młodego pisarza” (premiera 26 stycznia), jest autorstwa Mario Vargasa Llosy. Co łączy obie książki (poza tym że są świetnie napisane i są niewielkie objętościowo)? To mianowicie, że z obu możemy się sporo nauczyć.

Książka Márqueza to zbiór przemów, wygłoszonych przez niego przy różnych okazjach. Jest tu m.in. mowa wygłoszona w 1982 roku w Sztokholmie, gdy pisarz odbierał nagrodę Nobla. Oto fragment tego tekstu zatytułowanego „Toast za poezję”:

„W każdej pisanej przeze mnie linijce zawsze staram się , z lepszym lub gorszym skutkiem, przywołać nieprzystępne duchy poezji i pozostawić w każdym słowie świadectwo mojego oddania dla jej wieszczych przymiotów i dla jej nieustającego zwycięstwa nad głuchymi siłami śmierci”.

Kiedy w październiku 2011 r. Vargas Llosa przyjechał do Polski, opowiadał m.in. o swoim pisarstwie (pisałem o tym w Notesie). „Listy do młodego pisarza” są pełnym rozwinięciem jego myśli z tamtego spotkania. Tutaj zacytuję tylko jeden fragment:

„Pośród rozlicznych rozterek związanych z powołaniem literackim jednego jestem pewien: pisarz ma głębokie przekonanie, że twórczość literacka to coś najwartościowszego, co go spotkało i może spotkać, najlepszy możliwy dlań sposób życia, niezależnie od ewentualnych konsekwencji społecznych, politycznych czy społecznych”.

Być może warto rozmawiać, ja natomiast jestem pewien, że warto czytać. Zwłaszcza noblistów.

Gabriel Garcia Márquez, „Nie wygłoszę tu mowy”. Przełożyła Weronika Ignas-Madej, Muza S.A. 2011, s. 124.

Mario Vargas Llosa, „Listy do młodego pisarza”. Przekład Marta Szafrańska-Brandt, Znak 2012, s. 122.

Berlin, późne lato

2011-12-29T13:15:00.005+01:00

Taki właśnie tytuł kołacze mi się w głowie. „Berlin, późne lato”. Chodzi oczywiście o moją nową powieść, którą dopiero zacząłem pisać, a będę nad nią pracował pewnie z rok. Można więc by powiedzieć, że dysponuję kluczykiem do samochodu, który jeszcze nie został zbudowany (na razie gotowy jest zderzak i kilka elementów silnika).

Tylko że z tytułami jest różnie – w ostatniej chwili może pojawić się nowy. Ale w tym przypadku dorobienie nowego kluczyka do gotowego samochodu nie będzie problemem.

Na zdjęciu: Berlin, 1939
Fot. Deutsches Bundesarchiv

No to się pisze nową książkę

2011-12-28T10:48:00.004+01:00

Chociaż syreny zamilkły, Otto jeszcze długo słyszał ich wycie w swej głowie, raz wysokie, raz niskie tony rozbijały mu czaszkę od wewnątrz. Zasnął o piątej, a po siódmej już wstał, tym razem obudzony przez budzik. Półprzytomny pokuśtykał do kuchni, nastawił wodę na kawę i zrobił sobie śniadanie: pajdę gliniastego chleba z marmoladą. Kończyły mu się i tak skromne zapasy i z niechęcią pomyślał, że znów go czeka stanie w długiej kolejce po coś do jedzenia. Coś, co akurat będzie można kupić. Z przyjemnością zjadłby porządną zupę, lecz na to nie miał co liczyć i co go zresztą specjalnie nie martwiło. Kupi zapewne to, co zwykle. Chleb, kawę, margarynę lub masło, a jeśli mu się poszczęści, to cukier i kawałek sera. Słyszał w radiu wielokrotnie: mimo wojny i reglamentacji, zaopatrzenie stolicy w żywność jest doskonałe, a spożycie mięsa wręcz wzrosło na początku roku. Rolf wyjaśnił mu dlaczego. Mięso pochodziło ze wschodu, z rosyjskich i ukraińskich gospodarstw, a raczej z tego, co z nich zostało po przejściu frontu. Wycofujące się wojska niemieckie zabijały należące do bolszewików zwierzęta i wysyłały je do ojczyzny. Najwięcej trafiało do Berlina. – Za rok już tak dobrze nie będzie – przewidywał Rolf, a jego przepowiednie właśnie zaczęły się sprawdzać. Mięsne transporty przychodziły coraz rzadziej, więcej przyjeżdżało pociągów z rannymi.

Otto siedząc wysunął lewą nogę, która bolała go zawsze w deszczowe i zimne dni, a także rano, niezależnie od pogody. To była pamiątka z Wielkiej Wojny. W okopach spędził raptem dwa dni, podczas ostrzału ranił go odłamek francuskiego szrapnela i Otto został odesłany do szpitala na tyłach. Młody niedoświadczony lekarz wyjął mu z nogi żelazny fragment pocisku, ale przy okazji uszkodził nerw. Od tamtej pory Otto lekko utykał, jego kończyna nie dawała się wyprostować w kolanie, jednak przez długie lata nie uskarżał się na swój los. Mógł przecież, tak jak wielu jego rówieśników, w ogóle nie wrócić do domu albo wrócić – z dużo poważniejszym okaleczeniem.

Kiedy więc latem tysiąc dziewięćset czterdziestego pierwszego razem z Elsą odprowadzali Ericha na Dworzec Anhalcki, bo stamtąd pociągi zabierały żołnierzy 6. Armii na wschód, modlił się w skrytości, żeby synowi przydarzyło się to, co jemu ćwierć wieku wcześniej: jakaś niegroźna kontuzja, dzięki której chłopak znajdzie się na tyłach frontu.

Rok wcześniej, gdy Erich wyruszał na podbój Francji, modlił się podobnie, lecz jego prośby też nie zostały wysłuchane. Z Paryża syn przywiózł Elsie perfumy i jedwabne pończochy, a jemu koniak i butelkę prawdziwego szampana. Nie pytali go, w jaki sposób zdobył te prezenty.

Wtedy, na Dworcu Anhalckim, pośród głośnego tłumu wojskowych i cywilów, widział Ericha po raz ostatni.

Na zdjęciu: Berlin, 1933, Potsdamer Platz
Fot. Waldemar Titzenthaler

Thompson, czyli dekadencja i gonzo

2011-12-26T15:48:00.001+01:00

Żeby przed lekturą mieć wyobrażenie, czym jest „Dziennik rumowy”, trzeba przywołać Hemingwaya, Bukowskiego i Lowry’ego. Ale za tą książką kryje się jedyny w swoim rodzaju pisarz – Hunter S. Thompson.

Polscy czytelnicy znają Thompsona z powieści „Lęk i odraza w Las Vegas”, a także z jej ekranizacji („Las Vegas Parano”) z Johnny Deppem w roli głównej (Depp był przyjacielem autora). Opublikowany przez Niebieską Studnię „Dziennik rumowy” jest de facto pierwszą powieścią tego amerykańskiego pisarza i dziennikarza. Zaczął ją pisać w 1960 r., a opublikował dopiero w 1998.

Thompson, miłośnik alkoholu i narkotyków, zasłynął jako twórca stylu gonzo, łączącego reportaż z powieścią, fikcję z wydarzeniami autentycznymi. „Dziennik rumowy” nie jest może tak dobrym przykładem gonzo jak „Lęk i odraza w Las Vegas”, lecz z pewnością daje pojęcie o tym stylu. Głównym bohaterem książki jest amerykański dziennikarz Paul Kemp, który na początku lat 60. XX wieku włóczy się po świecie w poszukiwaniu zatrudnienia w którejś z anglojęzycznych gazet. W końcu zostaje reporterem w „Daily News”, ledwo zipiącej gazecie, ukazującej się w Puerto Rico.

Gorący klimat karaibskiej wyspy nie służy takim ludziom jak Kemp i jego znajomi z redakcji. Poza tym tubylcy nie przepadają za dziennikarzami, co jakiś czas „na mieście” dochodzi do poważnych awantur między reporterami a miejscowymi. Podstawowym zajęciem Kempa, Sali, Yeamona czy ponętnej blondynki imieniem Chenault jest picie rumu z lodem. Bardzo dużej ilości rumu. Kemp i spółka prawie bez przerwy są pijani. Upał i alkohol sprzyjają wybrykom graniczącym czasami z szaleństwem.

Bohaterowie „Dziennika rumowego” żyją z dnia na dzień, nie planują przyszłości. Jeśli mają marzenia, to ich nie ujawniają, jakby się ich wstydzili. Są samotni. Nie liczą specjalnie na miłość, najwyżej na seks. Wiedzą, że nigdzie nie zagrzeją na dłużej miejsca, ważne, żeby mieć trochę dolarów na rum i mieszkanie.

Tę dekadencką powieść można traktować jako zapowiedź tego, co wydarzyło się później: w 2005 roku 68-letni Thompson popełnił samobójstwo strzelając sobie w głowę. Tym samym styl gonzo w najbardziej ekstremalny sposób wyszedł poza literaturę. Autor „Dziennika rumowego” wykazał się także pośmiertną fantazją. Jego prochy zostały wystrzelone z armaty w kształcie logo gonzo (zaciśnięta pięść trzymająca dojrzały pejotl, który jest rośliną o narkotycznym działaniu). Uroczystość odbyła się przy dźwiękach piosenki „Mr. Tambourine Man” Boba Dylana.

Hunter S. Thompson, „Dziennik rumowy”. Przełożył Krzysztof Skonieczny, Niebieska Studnia 2010, s. 238

(recenzję publikowałem wcześniej w Salonie Kulturalnym)

Berlin 1943

2011-12-25T21:38:00.001+01:00

Berlin późnym latem 1943 był coraz częściej bombardowany przez samoloty RAF-u, choć apogeum miało dopiero nadejść w listopadzie. Na froncie wschodnim Niemcy powoli zaczynały odwrót, co odbiło się na codziennym życiu mieszkańców stolicy, racje żywnościowe były coraz mniejsze. Na rozkaz Goebbelsa pozamykano kina, teatry i restauracje.

Oczywiście, mimo różnych niedogodność, sytuacja berlińczyków w tamtym czasie była o niebo lepsza niż warszawiaków. Dość powiedzieć, że podczas wojny nikt w Berlinie nie umarł z głodu (jeśli śmierć głodowa nie spotkała berlińskich Żydów, to tylko dlatego, że w większości zostali deportowani do obozów zagłady).

W takim oto Berlinie, który wcale nie jest moim ulubionym miastem, będzie się toczyć akcja mej nowej książki. I nie będzie to kryminał.

Życzę Wam

2011-12-24T13:07:00.000+01:00

zdrowych i spokojnych Świąt,
dużo szczęśliwych chwil,
ciekawych książek,
szczypty prawdziwej poezji
i żebyście na swej drodze spotykali
jak najwięcej dobrych i mądrych ludzi

Grzegorz

Moje wiersze w kwartalniku

2011-12-23T11:29:00.000+01:00

Ukazał się nowy numer „Świętokrzyskiego Kwartalnika Literackiego”. A w nim sześć moich wierszy z tomiku „Data”.

Obecnie „ŚKL” jest kwartalnikiem tylko z nazwy. Najnowsze wydanie to poczwórny numer (31-34), w sumie aż 280 stron z wierszami, esejami, recenzjami. Czasopismo wychodzi pod egidą kieleckiego Oddziału Związku Literatów Polskich, któremu szefuje Stanisław Nyczaj, zarazem redaktor naczelny „ŚKL”.

Dobrze, że kwartalnik wychodzi, w czasach gdy tytuły kulturalno-literackie z przyczyn finansowych praktycznie znikły z rynku, takie wydawnictwo jest ewenementem (dotuje je Urząd Marszałkowski). Nie mogę się jednak powstrzymać przed kąśliwością, choć pewnie z grzeczności nie powinienem tego robić, skoro są w nim moje wiersze. Powinienem cmokać z zachwytu. Ale ja nie zawsze jestem grzeczny.

Otóż, według mej oceny, nie wszystkie teksty, jakie się w „ŚKL” znalazły, zasłużyły na publikację. Szlag mnie trafia, gdy czytam o „ojcowiznach”, „szczytach pamięci”, „pamięci rozpłomienionej”, „lustrze ostatnich kropel ciemności”, „łzie pod powieką”. Ta ocierająca się o grafomanię poezja mnie mierzi i nie chcę mieć z nią nic wspólnego. I jeszcze jedno – gdy wydawca recenzuje wydaną przez siebie książkę, to już żenada.

Podpisałem umowę z Dobrą Literaturą

2011-12-22T11:57:00.001+01:00

Teraz mogę już to oficjalnie potwierdzić: podpisałem umowę z wydawnictwem Dobra Literatura na wydanie mojej powieści „Droga do Tarvisio”.

Książka, nad którą pracowałem pół roku, będzie liczyć ok. 200 stron, jej wydanie planowane jest na kwiecień 2012 r. (choć zawsze może być poślizg). Ukaże się w serii Z Wykrzyknikiem i będzie dystrybuowana w całej Polsce, w księgarniach tradycyjnych i internetowych.

Nie pozostaje mi nic innego, jak czekać i przygotowywać się do pisania nowej powieści, zupełnie innej od tego, co dotychczas publikowałem.

Pane Prezidente

2011-12-20T09:07:00.001+01:00

Václav Havel nie żyje

2011-12-18T12:58:00.003+01:00

Václav Havel w 2008 roku

Takich wiadomości nie chce się przekazywać. Zmarł Václav Havel, jeden z najwybitniejszych Czechów, były prezydent Republiki Czeskiej, w czasach komuny wielokrotnie więziony opozycjonista, przyjaciel Polski i oczywiście – świetny dramaturg. Spektakle według jego sztuk – „Audiencja” i „Protest” – miałem przyjemność oglądać w czasach, gdy Polska szykowała się już do zmiany ustroju, ale autor był jeszcze więziony w czeskim więzieniu. Potem wybuchła aksamitna rewolucja i Havel został prezydentem.

I już Go nie ma, tak znakomitego czlowieka. Niech to szlag.

Fot. David Sedlecký

Tak mogłaby się zaczynać powieść

2011-12-17T22:27:00.002+01:00

Znów obudził się niewyspany. W nocy był kolejny nalot i razem z innymi mieszkańcami kamienicy musiał do trzeciej nad ranem siedzieć w schronie, który był niczym innym jak piwnicą, aż odwołano alarm przeciwlotniczy. Dopiero wtedy blokowy, który nazywał się Hinze, łaskawie pozwolił im wrócić do mieszkań. Tej nocy bomby spadały daleko od nich, gdzieś na przedmieściach Berlina, chyba w rejonie Spandau. Choć właściwie Otto nie miałby nic przeciwko, gdyby jakiś angielski lotnik wreszcie dobrze wycelował i trafił w ich dom. Tylko tego małego pani Müller byłoby szkoda, dziecko nie było niczemu winne, może jeszcze doktora Schneidera zajmującego mieszkanie pod nim, dla pozostałych nie znalazłby współczucia. Dla siebie też nie.

Tak mogłaby się zaczynać moja nowa powieść, której akcja toczyłaby się w Berlinie, jesienią 1943 roku. Może zresztą będzie się tak zaczynać.

Najlepsza książka roku 2011

2011-12-14T11:28:00.000+01:00

W Salonie Kulturalnym wybraliśmy najlepsze książki roku 2011 w kategoriach literatura piękna oraz literatura faktu. W tej pierwszej pierwsze miejsce zajęła powieść Huberta Klimko-Dobrzanieckiego „Bornholm, Bornholm”, w drugiej książka Timothy’ego Snydera „Skrwawione ziemie”.

Dzisiaj przypominam, publikowaną w Salonie, swoją recenzję „Bornholm, Bornholm”:

Nareszcie świetna polska powieść, która na dodatek nie jest kryminałem! „Bornholm, Bornholm” ma dwóch głównych bohaterów, których życie związane jest z duńską wyspą na Bałtyku. Pierwszy, Horst Bartlik, jest Niemcem – poznajemy go w przeddzień wybuchu drugiej wojny światowej. Drugi to żyjący współcześnie Duńczyk, którego imienia nie znamy. Historie obu przeplatają się w powieści, zmienia się też narracja z trzecioosobowej – w przypadku Bartlika, na pierwszoosobową – w przypadku drugiego bohatera.

Obaj mężczyźni nie mają ze sobą nic wspólnego, ale pozornie. Ich osobiste życie się sypie. Horst stwierdza, że z żoną go nic nie łączy, szuka pocieszenia w okazjonalnym seksie i z ulgą, podobnie jak jego żona, przyjmuje powołanie do wojska do garnizonu na Bornholmie. Duńczyk opowiada o swoim nieudanym życiu przemawiając do matki pozostającej w śpiączce. Nareszcie może być szczery i wyjawić, jak dzieciństwo z toksyczną matką, która wychowywała go samotnie na Bornholmie, boleśnie zaważyło na jego dorosłości. Bohaterowie „Bornholm, Bornholm” zmagają się z fatalizmem i samotnością, obaj rozpaczliwie szukają miłości.

Książka Dobrzanieckiego przekonuje psychologizmem postaci i realiami niemiecko-duńsko-angielsko-bornholmskimi. Znajdziemy w niej także posępny klimat utworów Thomasa Bernharda, może dlatego, że polski pisarz obecnie mieszka w Wiedniu, a mieszkając tam przesiąkł Bernhardowską dekadencją, co jest komplementem. Z kolei wieloletnim pobytem autora na Islandii można by tłumaczyć emocjonalny chłód, jakim obdarzył niektóre postaci swej książki. Tylko że oczywiście byłaby to zbyt prosta interpretacja tej mistrzowskiej prozy. Prozy uniwersalnej, w której nie ma zbędnych słów, jest za to esencja prawdziwej literatury. Brawa dla autora.

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, „Bornholm, Bornholm”, Znak 2011, s. 240.

Radio Kielce, wtorek, godz. 19.30-21.00

2011-12-13T10:15:00.002+01:00

Dzisiaj w audycji „Dobry wieczór – wieczór z literaturą” Radia Kielce, jako zaproszony gość, będę się odrobinę udzielał. Na tematy literackie, rzecz jasna. A zaprosiła mnie redaktor Eliza Kumańska. Jeśli będziecie mieli czas i chęć, zapraszam do słuchania. Przez Internet też można.

Moja powieść wyjdzie w Dobrej Literaturze

2011-12-10T21:44:00.001+01:00

Dobre wieści dla siebie przywiozłem z Łodzi, z Salonu Ciekawej Książki, gdzie spotkałem się z Agnieszką Brzezińską, właścicielką wydawnictwa Dobra Literatura. To właśnie Dobra Literatura opublikuje w kwietniu 2012 r. moją powieść „Droga do Tarvisio”. Książka ukaże się w twardej okładce, w nowej serii Z Wykrzyknikiem.

I wiecie co? Cieszę się.

Dziś Remarque, w sobotę Łódź

2011-12-09T09:42:00.001+01:00

W sobotę jadę do Łodzi na Salon Ciekawej Książki, na którym nigdy nie byłem. Odbędę też ważne dla mnie spotkanie. Chodzi o moją powieść „Droga do Tarvisio”.

Kilka dni temu otrzymałem z Bellony „Na ziemi obiecanej”. To nie dokończona powieść Ericha Marii Remarque’a o ludziach ocalałych z Holocaustu. Remarque zaczął ją pisać dwa lata przed śmiercią, miała być zwieńczeniem jego pisarstwa. Finału nie zdążył napisać; tego, jak się powieść kończy, możemy się tylko domyślać na podstawie notatek autora dołączonych do książki.

Tymczasem sięgnąłem po inną powieść Remarque’a „Czas życia i czas śmierci”. Twórczość niemieckiego pisarza obracała się wokół tych samych tematów: wojny, emigracji, smutnych miłości, bezradności człowieka wobec Historii. Tak jest w „Na ziemi obiecanej”, tak jest w „Czasie życia i czasie śmierci” i innych książkach. Wszystkie jego utwory tworzą jedną wielką, wspaniałą powieść.

Wygrali tomik „Data”

2011-12-05T10:58:00.002+01:00

Pierwszy konkurs, jaki zorganizowałem w Notesie, już się zakończył. Niestety, nie mogłem nagrodzić wszystkich uczestników, choć chętnie bym to zrobił. Ale trzy osoby otrzymają po tomiku „Data” z autorską dedykacją.

Najpierw odpowiedź na konkursowe pytanie: „Sierżant Garcia nie żyje” (chodziło o tytuł mojego poprzedniego tomiku wierszy).

A tomik „Data” wylosowali:

Irena z Damasławka
Edyta z Gliwic
Krzysztof z Czarnocina

Gratuluję nagrodzonym – mam nadzieję, że moje wierszyki przypadną Wam do gustu. A wszystkim, którzy wzięli udział w konkursie, bardzo dziękuję za zainteresowanie!

O Pradze raz jeszcze

2011-12-02T11:03:00.002+01:00

Nie mogę uwolnić się od Pragi. Ale też i nie chcę.

Czytam książkę francuskiego pisarza Laurenta Bineta pt. „HHhH”, którą dostałem z Wydawnictwa Literackiego. To rzecz o zamachu na kata Pragi Reinharda Heydricha, dokonanym w 1942 r. przez dwóch czechosłowackich cichociemnych. Specjalnie piszę „czechosłowackich”, ponieważ Josef Gabčik był Słowakiem, a Jan Kubiš Czechem.

Ich czyn, według mnie, był jednym z najdonioślejszych aktów oporu w okupowanej Europie. Wspominam o tym w swojej powieści „Droga do Tarvisio”, która dopiero się ukaże.

A Laurent Binet poświęcił temu zamachowi całą książkę. Jego „HHhH” (to skrót od niemieckiego Mózg Himmlera nazywa się Haydrich) jest powieścią autotematyczną, czyli powieścią o pisaniu powieści o Heydrichu, Gabčiku, Kubišu, Pradze i II wojnie światowej. Ze względu na temat bardzo bliska mi to książka i nie mogę się od niej oderwać. A skoro nie mogę się oderwać, znaczy, że jest dobra.

Gdy byłem w Pradze, odwiedziłem oczywiście cerkiew św. Cyryla i Metodego, w której kryptach po zamachu ukrywali się Gabčik i Kubiš. I gdzie, zdradzeni, zginęli.

Tomik „Data” do wygrania – konkurs

2011-11-30T11:09:00.003+01:00

No dobra, zbierałem się i zbierałem, aż wreszcie zebrałem. Zanim ukaże się moja powieść (rokowania są dobre), chcę Wam zaproponować konkurs, w którym nagrodami są trzy egzemplarze mojego nowego tomiku „Data”.

Aby jednak całkiem łatwo nie było (w końcu to konkurs), proszę, żebyście odpowiedzieli na jedno pytanie:

Jaki tytuł nosi mój poprzedni, wydany przed „Datą”, tomik?

Zapraszam! Maile z odpowiedziami nadsyłajcie na ten adres: g.kozera@op.pl (podpowiadam, że odpowiedź znajdziecie na Notesie). Termin do niedzieli 4 grudnia br. Potem dokonam losowania i do trzech zwycięzców wyślę po tomiku z dedykacją.

Znów o psie

2011-11-27T16:57:00.000+01:00

Jeśli się śmiejesz, że o psie znów piszę,
Musisz to wiedzieć, wesoły kolego,
Że od ludzi może wszystko mnie spotkać,
A od mego psa – nic złego.

Odwyk

2011-11-24T22:24:00.002+01:00

Wyznam wam szczerze, jak na spowiedzi,
Nawet jeżeli was to zniesmaczy,
Ale od dawna to we mnie siedzi:
Poetów mają w dupie Polacy.

Więc się czasami sam pukam w czoło,
Bo na cholerę są mi te wiersze.
Wiedzą to przecież wszyscy wokoło:
Pisanie wierszy jest niedzisiejsze.

Tak jak czytanie – zupełne passé,
Jednak wyłącznie to moja wina,
Nikt mi nie kazał, skoro jest to złe,
Lubić Herberta. I Jesienina.

I składać strofy głupio nocami,
Jakby mnie siłą do krzesła przykuł.
I myślę sobie, że wszystko na nic,
Po raz kolejny skończę na odwyku.

Mendoza w starym, dobrym stylu

2011-11-22T13:49:00.000+01:00

Być może „Niewinność zagubiona w deszczu”, jak zauważył któryś z recenzentów, jest tylko wprawką literacką Eduarda Mendozy, ale niejeden pisarz chciałby zapewne być autorem podobnej wprawki.

Sam Mendoza, ceniony również w Polsce hiszpański pisarz, nazywa „Niewinność…” opowiadaniem, do którego napisania zainspirowały go własne doświadczenia z teatrem. Jednak na dobrą sprawę jedyne, co łączy ten utwór z „teatralnością”, to niewielka liczba głównych bohaterów. Jest ich troje: zakonnica Consuelo, bogaty ziemianin Augusto Aixelà de Collbató oraz pewien rozbójnik, który pojawia się w dalszej części opowiadanej historii.

A rzecz się dzieje w prowincji Barcelona w połowie XX wieku. Do don Augusta przychodzi młoda przeorysza, z prośbą o wsparcie dla prowadzonego przez siostry szpitala, z którego zakonnica chciałaby zrobić przytułek dla starych ludzi. Bogacz, znany nie tylko w okolicy uwodziciel i utracjusz, nie udziela jednoznacznej odpowiedzi. Siostra Consuelo będzie więc jeszcze przychodzić do niego wielokrotnie, za każdym razem z coraz większą chęcią. Zła opinia, jaką ma ziemianin, niewiele dla mniszki znaczy, płomienne uczucie, którą nią zawładnie, jest silniejsze…

„Niewinność…” jest melodramatem pozbawionym patosu i tkliwości, nie potępiającym nikogo. W tym niewielkich rozmiarów utworze znalazło się też miejsce na powieść łotrzykowską i obyczajową. Mendoza, który zwykle ma skłonność do ironii i groteski, tym razem obywa się bez nich. Książkę czyta się znakomicie, bo i znakomicie jest napisana.

Eduardo Mendoza, „Niewinność zagubiona w deszczu”. Tłumaczenie Zofia Wasitowa, Znak literanova, Kraków 2011, s. 134.

(powyższą recenzję publikowałem najpierw w Salonie Kulturalnym)

Broniewski: Polak, katolik, alkoholik

2011-11-17T21:14:00.000+01:00

Tytuł nie jest drwiną. Takimi słowy przedstawiał się Władysław Broniewski, jeśli wyczuwał, że jego rozmówca miał poczucie humoru (dzisiaj też nie każdemu by się to spodobało, znam takich). A wiem to z książki, którą dostałem z wydawnictwa Iskry. To biografia poety znakomicie napisana przez Mariusza Urbanka, a zatytułowana „Broniewski. Miłość, wódka, polityka”.

Pan Antoni Szperlich z Iskier był tak dobry, że do biografii dorzucił mi jeszcze wybór poezji Broniewskiego „Wierszem przez życie”. Nie jestem pewien, czy wiedział, jaką mi niespodziankę sprawi. Szkoła, na szczęście, nie zdołała mi obrzydzić Broniewskiego. W domu moich rodziców był album z fotografiami i wierszami Broniewskiego, wydany niedługo po śmierci poety w 1962 r. Czasami więc czytałem jego utwory i nie było to „Słowo o Stalinie” ani wiersze sławiące rewolucję, socjalizm itp. Były tam za to przepiękne i przejmujące liryki, zwłaszcza te adresowane do Anki – tragicznie zmarłej córki poety.

O wielowymiarowości czy też niejednoznaczności Broniewskiego pisze Mariusz Urbanek i w biografii, i we wstępie do zbioru wierszy. Tak, Broniewski nie był człowiekiem ze spiżu, w jego życiu było wiele dramatów, zakrętów, uległości – zwłaszcza powojenny kompromis z komunistami zaważył na ocenie jego poezji. Ale jeśli odrzucimy ideologię, to okaże się, że większość tych utworów to poezja najwyższej klasy. I za to cenię Broniewskiego, że był prawdziwym – nie, nie Polakiem – poetą.

Urodziny Jasnorzewskiej – w Szczecinie

2011-11-17T11:02:00.000+01:00

24 listopada br. minie 120. rocznica urodzin Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Poetka urodziła się w Krakowie, lecz nie wiem, czy tam w jakiś szczególny sposób będzie świętowana ta rocznica. Wiem za to, że w Szczecinie – tak. Właśnie tam 24 listopada o godz. 12.30 w Książnicy Pomorskiej odbędzie się spotkanie literackie pn. „Urodziny Lilki”. W programie czytanie wierszy poetki, gawęda o niej, wystawa pamiątek, a na koniec degustacja urodzinowego tortu.

Poniżej zamieszczam plakat imprezy, jaki mi przesłał Rafał Podraza, szczeciński dziennikarz i poeta, propagator twórczości Magdaleny Samozwaniec – siostry Jasnorzewskiej.

I tak, jako dezinformator, trafiłem na antysemickiego bloga

2011-11-15T21:28:00.002+01:00

Długo na to czekałem. Pewien jawnie antysemicki blog (a może portal? serwis? diabli wiedzą co to jest) raczył był przekopiować moją recenzję „Cmentarza w Pradze” Eco, którą opublikowałem w Salonie Kulturalnym oraz mój wpis z Notesu poświęcony Staremu Cmentarzowi Żydowskiemu w Pradze.

W jednym i drugim tekście pisałem, że choć tzw. Protokoły Mędrców Syjonu są fałszywką i bredniami, i tak są tacy, którzy uznają je za prawdziwe. No i miałem rację, czego dowodzi komentarz wspomnianego antysemickiego bloga (pisownia i interpunkcja oryginalna):

ta recenzja jest klasycznym przykładem dezinformacji. Protokóly sa u nas .... w obu domenach. Poniewaz mamy teraz pełny i bezpośredni dostęp do informacji z całego świata ( tel komórkowe) wystarczy porównac zdarzenia w Afryce – Wiosna Arabska , ludobójstwo w Norwegii , dodać butne wypowiedzi Przydenta Obamy, Sarkozego i Putina i porównać z Protokółami. Recenzja będzie oczywistym bełkotem i dodatkowym potwierdzeniem istnienie i stosowani Protokółów .Dodajmy do tego to co się dzieje z Polską w ostatnie 20 lat!!Czysta poezja kłamstwa i dezinformacji .. jak w notesie poniżej! My to jednak poetom wybaczamy –i trudno im odmówic wyobrazni – bo ta właśnie produkuje kłamstwa i fałsz.

Specjalnie nie podaję nazwy owego serwisu (to to wykropkowane miejsce), bo nie chcę mu robić reklamy. Powiem tylko, że prowadzi go niejaki Bohdan Szewczyk z Kanady, człowiek biedny, bo prosi o datki i podaje swoje konto. Poza tym jak wiadomo, w Kanadzie przestrzenie są duże, więc wszystko lepiej widać, wszelakie spiski również. Zdrowia życzę panu Szewczykowi, jest mu potrzebne.

A być uznanym przez antysemitę za dezinformatora – dla mnie to komplement.

„Ale” robi różnicę

2011-11-12T12:56:00.000+01:00

Usłyszałem dzisiaj, jak pewien trzydziestoparoletni mężczyzna mówi: „Ja tam jestem tolerancyjny, ale prawda jest taka, że rządzą nami pedały i transwestyci”.

Kiedyś indziej ktoś inny powiedział o sobie: „Nie jestem antysemitą, ale przecież za tym wszystkim stoją Żydzi”.

Innym razem usłyszałem: „Ci Wietnamczycy faktycznie ciężko zapieprzają, ale czemu jest ich tak dużo w Polsce?”.

Jeśli ktoś tak konstruuje swoją wypowiedź, jest dokładnie odwrotnie niż chciałby, żeby uważano. Czyli: jest nietolerancyjny, jest antysemitą, jest ksenofobem.

To „ale” robi dużą różnicę. I odsłania prawdę.

„Wycinka” Bernharda, czyli rzecz o zakłamaniu

2011-11-11T10:51:00.002+01:00

„Wycinka” to wybitna powieść wybitnego pisarza, jakim bez wątpienia był Thomas Bernhard, choć nie jest to proza na każdy gust, a częste powtórzenia, jeśli się ich nie polubi lub nie zaakceptuje, mogą drażnić. Ale mnie to pisarstwo swoją bezkompromisowością zachwyca od dawna.

Polscy miłośnicy twórczości austriackiego pisarza Thomasa Bernharda (1931-1989) w ostatnich miesiącach mają powody do zadowolenia, w trzech różnych wydawnictwach ukazały się bowiem Bernhardowskie „Autobiografie”, „Moje nagrody” „Dawni mistrzowie” i „Spotkanie. Rozmowy z Kristą Fleischmann”, a Czytelnik zapowiada jeszcze „Korektę”. Tymczasem przeczytałem „Wycinkę. Ekscytację”, rzecz znakomitą, zarazem bardzo charakterystyczną dla autora „Wymazywania”. To na pewno jedna z najlepszych książek, z którymi dane było mi obcować w tym roku.

Powieść jest monologiem, prowadzonym przez narratora, który siedzi w półmroku w „uszatym fotelu” podczas tzw. „artystycznej kolacji” w wiedeńskim mieszkaniu. Został tu zaproszony przez małżeństwo Auersbergerów, swoich przyjaciół z młodości, z którymi jednak przez ćwierć wieku nie utrzymywał żadnego kontaktu. Okazją do zorganizowania „kolacji artystycznej” jest wizyta starego aktora Burgtheater, sławnej wiedeńskiej sceny, o której jednak narrator, podobnie jak Bernhard, ma bardzo złe zdanie.

Tylko że złe zdanie bohater „Wycinki” ma również o wszystkich gościach uczestniczących w tym spotkaniu. Siedząc w „uszatym fotelu”, na uboczu, rozprawia się w myślach z kabotyńskim małżeństwem Auersbergerów, pozerskim aktorem Burgtheater i zwyczajnie głupią pisarką Jeannie Billroth. Narrator szydzi, drwi i okazuje pogardę zakłamanym wiedeńczykom, na których patrzy tego wieczoru. Nie ma litości dla nikogo, jedynym wyjątkiem w „Wycince” jest Joana, niespełniona artystka, wspólna przyjaciółka narratora i Auersbergerów, która kilka dni wcześniej powiesiła się. „Kolacja artystyczna” jest także stypą po niej, tyle że o zmarłej nikt nie pamięta – poza narratorem.

Książka w momencie opublikowania (1984) wywołał skandal w Austrii, ponieważ dawny przyjaciel Bernharda, kompozytor Lampersberg dostrzegł siebie w postaci Auersbergera – homoseksualisty i alkoholika, i pozwał za to autora do sądu. Ale dla czytelnika polskiego fakt ten nie ma większego znaczenia, ta proza jest wielka trafnością i uniwersalnością ostrych ocen – nie tylko artyści i nie tylko wiedeńscy potrafią być zakłamani i nikczemni.

Chcecie posmakować mistrzowskiej literatury? Czytajcie Bernharda.

Thomas Bernhard, „Wycinka. Ekscytacja”. Przełożyła Monika Muskała, Czytelnik, Warszawa 2011, s. 189.

(powyższą recenzję publikowałem wcześniej w Salonie Kulturalnym)

„Ziarno prawdy” – pierwszorzędny kryminał

2011-11-09T12:49:00.000+01:00

Poniżej zamieszczam swoją recenzję „Ziarna prawdy” Zygmunta Miłoszewskiego, jaka ukazała się wcześniej w Salonie Kulturalnym.

Znacie takie kryminały, że choć jest godzina pierwsza w nocy, a rano trzeba wstać, to nie możecie się od nich oderwać, bo zostało sto stron do końca, a Wy – kosztem snu – chcecie się dowiedzieć, kto zabił? Raz na jakiś czas trafiają się takie książki. Należy do nich nowa powieść Zygmunta Miłoszewskiego „Ziarno prawdy”.

Powieść jest nowa, ale jej autor jest już znany czytelnikom, m.in. za sprawą świetnego kryminału „Uwikłanie”, który doczekał się filmowej adaptacji. W „Uwikłaniu” śledztwo prowadził prokurator Teodor Szacki, w „Ziarnie prawdy” również on jest głównym bohaterem, jest jednak zasadnicza różnica: pan prokurator przeniósł się po rozwodzie z Warszawy do Sandomierza. Tak, Sandomierza znanego z kryminalnego serialu „Ojciec Mateusz” . W książce Miłoszewskiego jest zresztą kilka ironicznych odniesień do tej telewizyjnej produkcji. Przy czym „Ojciec Mateusz” przy „Ziarnie prawdy” to uładzona opowiastka dla grzecznych dzieci.

Jest 2009 rok, tuż po Wielkanocy. Obok Archiwum Państwowego, mieszczącego się w dawnej synagodze, znalezione zostają zwłoki Elżbiety Budnik, miejscowej działaczki społecznej, kobiety o nieskazitelnej opinii. Nie ulega wątpliwości, że kobieta została zamordowana, przy czym zabójstwa dokonano przy użyciu noża, jaki jest wykorzystywany przy koszernym uboju zwierząt. Wskazywałoby więc to, że zbrodni dopuścili się właśnie Żydzi albo że jest to prowokacja. Tymczasem kolejna ofiara zostaje zabita również w „rytualny” sposób…

Zygmunt Miłoszewski w swoim kryminale wkroczył na – szczególnie w Polsce – grząski grunt antysemityzmu, ksenofobii oraz leżącego na drugim biegunie filosemityzmu. Ale powiedzmy też, że poradził sobie z tym znakomicie, cykającą bombę rozbroił ironią, sarkazmem i humorem. Jego „Ziarno prawdy” to kapitalna intryga, bohaterowie nie szeleszczący papierem, świetnie sportretowany Sandomierz i… trochę pikanterii obyczajowej.

Nie ma co więcej mówić: to pierwszorzędny kryminał!

Zygmunt Miłoszewski, „Ziarno prawdy”, W.A.B., Warszawa 2011, s. 399.

Sekundnik

2011-11-07T21:23:00.000+01:00

Czasami
zatrzymuję czas

przypadkowo
i niechcący

patrzę na cyferblat
a sekundnik
pod moim spojrzeniem
zmienia się
w martwe źdźbło

lecz nie ma w tym
prestidigitatorstwa
tajemnicy
metafizyki
fizyki kwantowej

nic z tych rzeczy

mój zegarek
to stworzenie niedoskonałe

upodabnia się do mnie

Targi Książki w Krakowie, 5 listopada 2011 r. Fotorelacja

2011-11-05T21:31:00.000+01:00

Targi Książki są świętem dla czytelników (przynajmniej dla tych z Krakowa), ale też zaciemniają obraz polskiego czytelnictwa i rynku książki. Przybywająca do hali targowej masa ludzi złaknionych książek i kontaktu z autorami, mogłaby sugerować, że Polacy czytają dużo. A tak przecież nie jest, czytamy zatrważająco mało, mniej niż Czesi i Rosjanie. Ale co tam, cieszmy się tym kilkudniowym świętem.

Jacek Dehnel podpisywał m.in. powieść „Saturn”

Brytyjski pisarz Graham Masterton

Jakub Porada

Janusz Rudnicki, jeden z moich ulubionych współczesnych pisarzy polskich

Krzysztof Materna i Wojciech Mann

Jacek Dukaj

Marek Krajewski

Elżbieta Dzikowska

Rafał Kosik

Facebook pośmiertny

2011-11-01T20:53:00.001+01:00

Gdy mnie już
nie będzie
ile z „Lubię to”
zamieni się w znicze
które ktoś
prawdziwie
przyniesie i zapali
na moim grobie

Praga i jej cmentarze

2011-11-01T00:05:00.117+01:00

Jako niepoprawny czechofil nie mogę sobie odmówić pokazania tych fotografii, zwłaszcza dzisiaj.

Grób pisarza Karela Čapka. Cmentarz Wyszehradzki. To dzięki Čapkowi do światowego języka wszedł słowiański robot

Grób poety i pisarza Jana Nerudy. Cmentarz Wyszehradzki. Neruda w XIX w. opisał telewizję (która według niego była systemem luster). Swój pseudonim noblista Pablo Neruda wziął właśnie od czeskiego Nerudy

Grób kompozytora Bedřicha Smetany. Cmentarz Wyszehradzki

Cmentarz Wyszehradzki

Grób Franza Kafki. Nowy Cmentarz Żydowski

Grób pisarza Oty Pavla. Nowy Cmentarz Żydowski. O Pavlu, autorze wspaniałej „Śmierci pięknych saren”, śpiewał w latach 80. Andrzej Garczarek w swoim protest-songu „Przyjaciół nikt nie będzie mi wybierał”. Wtedy o Pavlu usłyszałem po raz pierwszy

Stary Cmentarz Żydowski

Jarmark

2011-10-30T22:36:00.002+01:00

Zadzwoń do Janka niech dokupi zniczy
a jeszcze roku temu była tutaj z nami
może to i lepiej bo dłużej by grzeszył
wata cukrowa! wata cukrowa!
pan wrzuci do puszki to na renowację
ledwie się wcisnąłem tyle samochodów
mamo mamo ja chcę obwarzanka
ciasno się robi ludzie mrą jak muchy
zobacz jak tamta się dziś zestroiła
nawet się nie męczył rach ciach i po sprawie
w robocie ciężko takie przyszły czasy
muszę się odchudzić bo już się nie mieszczę
pójdziemy na lewo to jest krótsza droga
będzie pół roku jak są po rozwodzie
chyba ze dwa lata pani nie widziałam
najlepiej sztuczne wtedy nie ukradną
w końcu go rzuciła tego pijanicę
przecież mówiłam żebyś włożył czapkę
wszystkich nas to czeka pomódlmy się chwilę
no ale brykę Marian sobie kupił
a ja tam wolę „Taniec z gwiazdami”

chińskie pozytywki piszczą nad grobami

Tako rzecze Mario Vargas Llosa

2011-10-23T10:40:00.003+02:00

Wracam jeszcze do sobotniego spotkania Mario Vargasa Llosy z czytelnikami w Krakowie. Z wypowiedzi Mistrza wynotowałem kilka myśli odnoszących do pisarstwa i roli pisarza. Mam nadzieję, że Was zainteresują.

– Obecnie moje powieści są jaśniejsze niż wtedy, gdy byłem młody. Młody pisarz ucieka od przejrzystości, gdyż uważa, że oznacza ona powierzchowność. Ja szukam teraz jasności, co nie oznacza, że pracuje mi się łatwiej i przyjemniej, wręcz przeciwnie.

– Najtrudniej jest dobrze opowiedzieć historię, spośród tysiąca sposobów trzeba wybrać jeden, najlepszy.

– Niektórzy w Ameryce Łacińskiej uważają, że moje powieści są lewicowe, a moje opinie polityczne prawicowe.

– Nie mógłbym tak jak Conard, którego bardzo cenię, pisać w innym języku niż mój ojczysty. Po hiszpańsku myślę, mówię, piszę, marzę i śnię.

– Uwielbiam poprawiać samego siebie.

– Powieść czy wiersz są w pewnym sensie autobiografią pisarza, ale zawierają nie tylko wydarzenia, które miały miejsce naprawdę, również takie, które mogłyby się wydarzyć, to znaczy autor chciałby, żeby się wydarzyły. Zawierają także jego fantazje, sny i kłamstwa.

– Pisarz, który izoluje się od świata, przecina więzy łączące go z rzeczywistością, a tym samym ryzykuje, że jego literatura straci witalność i oddech.

– Pisarz ma obowiązek moralny brać udział w tym, co się dzieje w jego kraju. Nie mówię, że musi się angażować w życie polityczne, powinien natomiast uczestniczyć w debacie publicznej. Pisarz może wnieść świeżość do języka, którym posługuje się polityka.

– Pisarz jest obecny w swoich bohaterach, w jednych bardziej, w innych mniej, ale jest w każdym z nich.

– Powieścią, która zmieniła moje życie była „Pani Bovary” Flauberta, gdy ją przeczytałem, wpadłem w trans niemal religijny i wiedziałem już, że literatura jest moim powołaniem.

– Jeśli pisarz przestaje się zajmować formą swoich utworów, jest stracony.

– Oprócz pisarstwa zawsze zajmowałem się dziennikarstwem, któremu zawdzięczam wiele tematów do swoich książek.

Mario Vargas Llosa, Kraków 22.10.2011

Mario Vargas Llosa. Kraków 22.10.2011

2011-10-22T23:19:00.002+02:00

Do kina Kijów w Krakowie przyszło 600 osób, by zobaczyć i posłuchać laureata Nagrody Nobla, peruwiańskiego pisarza Mario Vargasa Llosę. Autor „Miasta i psów” odpowiadał na pytania Filipa Łobodzińskiego (Newsweek Polska), Macieja Stasińskiego (Gazeta Wyborcza) i Abla Murcii Soriano (Instytut Cervantesa). Na szybko wrzucam kilka zdjęć z tego spotkania.

Mario Vargas Llosa

Od lewej: Maciej Stasiński, Abel Murcia Soriano, Mario Vargas Llosa i Filip Łobodziński

Kierunek Kraków. Llosa

2011-10-21T15:03:00.001+02:00

Jeszcze nigdy nie byłem na spotkaniu z laureatem literackiej Nagrody Nobla. Jutro, czyli w sobotę, będę miał szansę uczestniczyć w takim spotkaniu. Wybieram się do Krakowa, by posłuchać, co ma do powiedzenia Mario Vargas Llosa, ubiegłoroczny noblista. Wprawdzie nie dostałem jeszcze potwierdzenia akredytacji, ale i tak wejdę, w każdym razie nie zakładam, że będzie inaczej. Już się cieszę.

P.S. Właśnie dostałem maila z wydawnictwa Znak, że akredytacja czeka na mnie :)

Copywriterze, ucz się od poetów

2011-10-16T17:48:00.001+02:00

Dwa dni spędziłem w stolicy na szkoleniu z copywritingu. Było ciekawe, nie powiem, tylko że dla tych, którzy dopiero stawiają pierwsze kroki w copywritingu i uczą się pisać teksty reklamowe, marketingowe czy informacyjne. Nie chcę wyjść na zarozumiałego buca, ale dużo nowego się nie dowiedziałem. W ciągu ponad 20 lat zawodowego pisania, nawet gdybym nie chciał, tego i owego musiałem się nauczyć. Również tego, co jest przydatne w pracy copywritera.

Ale tak przy okazji wspomnianego szkolenia pomyślałem sobie, że odnajduję się w tym zawodzie nie tylko dzięki wielu latom spędzonym w dziennikarstwie. Również dzięki temu, że mam stały kontakt z poezją, jako piszący, i jako czytający. Nie wiem, jak jest w przypadku innych copywriterów, ale mnie znajomość wierszy Różewicza, Herberta, Szymborskiej, Lipskiej i innych wybitnych współczesnych poetów bardzo pomaga. O Szekspirze nie wspominając. To od nich uczyłem się i ciągle uczę nadawać słowom nowe znaczenia.

Koszmary poranne

2011-10-12T14:41:00.001+02:00

Poranne wstawanie jest dla mnie rzeczą koszmarną. Przez „poranne” rozumiem pobudkę przed godziną siódmą. W nocy co innego, mogę siedzieć długo (choć już nie tyle, co parę lat wcześniej). Ale poranki, jeszcze teraz, jesienią… Brrr. Akcja horrorów rozgrywa się zwykle wieczorem i w nocy, lecz przecież poranne przebudzenie to także horror.

A jutro, czyli w czwartek, muszę, o zgrozo, wstać przed piątą rano, wsiąść w samochód i jechać ze trzy godziny. Okropna rzecz.

Ja w ogóle bardzo lubię spać. Pewnie dlatego, że mało sypiam i jestem permanentnie niewyspany.

90. urodziny Tadeusza Różewicza

2011-10-08T23:38:00.007+02:00

Tadeusz Różewicz (z lewej) i niemiecki pisarz Günter Grass
Fot. Michał Kobyliński/gilling.info

Mistrz

Gdy jedni czytali Biblię
ja co wieczór czytałem Różewicza
który stworzył poezję po Oświęcimiu
i nauczył mnie
że głód najlepiej opisać
zapachem chleba
że słowa nie są papierowymi kulkami
które bezkarnie wrzuca się do kosza
i że śmietniki kryją prawdę
To bardzo dużo

Nie piszę wierszy okolicznościowych, ale tym razem nie mogłem się oprzeć. 9 października 2011 r. Tadeusz Różewicz kończy 90 lat! Różewicz – mój Mistrz, który już dawno powinien otrzymać Nobla i który pewnie już go nie dostanie, co nie zmienia faktu, że jest jednym z najwybitniejszych światowych poetów współczesnych.

Wychowałem się poetycko na Różewiczu. Dzień bez jego poezji uważałem za stracony. Początkowo swoje wiersze pisałem Różewiczem, zanim nie dorobiłem się własnego stylu (mam nadzieję). Choć pewnie i dzisiaj, czasami, echa poetyki Mistrza można dopatrzeć się w moich linijkach. Przesiąkłem Różewiczem.

Najbardziej wyczytanym przeze mnie zbiorem Różewiczowskich wierszy jest „Na powierzchni poematu i w środku” kupiony jakimś cudem w 1983 r., czyli zaraz gdy się ukazał. Nie rozstawałem się z tą książką. Każdy nowy wiersz Mistrza publikowany w miesięczniku „Odra” oznaczał dla mnie święto.

Byłem jeszcze studentem, gdy w 1986 – z okazji 65. urodzin Poety, napisałem duży artykuł o jego twórczości, jeden z pierwszych zamieszczonych przeze mnie w prasie. Rok później swoją pracę magisterską poświęciłem dramatowi Różewicza pt. „Pułapka” – o Franzu Kafce. Różewicz towarzyszy mi więc od dawna (Kafka też). Zbiory wierszy, dramatów i prozy Różewicza zajęłyby w mojej domowej bibliotece oddzielną półkę. Już jako dziennikarz i recenzent miałem to szczęście, że każdy nowy tomik Różewicza przysyłał mi Pan Jan Stolarczyk w Wydawnictwa Dolnośląskiego.

Mistrza spotkałem tylko raz, kilka lat temu. Po spotkaniu autorskim rozmawiałem z nim chwilę. Nie, nie przeprowadzałem z nim wywiadu, nawet nie śmiałem go o to prosić, bo był zmęczony. Wiedziałem zresztą, że wywiadów udziela bardzo rzadko. Pytał mnie, czy z dziennikarstwa można wyżyć. Odpowiedziałem mu, że tak i było to bliskie prawdy. Rozmawialiśmy też o angielskim futbolu.

W 2002 r. w wierszu „kropka nad i” z tomiku „Szara strefa” Tadeusz Różewicz napisał:

ileż to razy czułem pokusę
aby postawić kropkę nad
ale zwlekam uciekam
nudzę marudzę
słyszę dobroduszny śmiech Leopolda Staffa
jednak niczego Pana nie nauczyłem
Panie Tadeuszu

Mam nadzieję przeczytać jeszcze wiele nowych wierszy Mistrza. Panie Tadeuszu, dużo zdrowia!

PS. W polskiej Wikipedii hasło „Tadeusz Różewicz” ilustrowane jest czarno-białym zdjęciem mężczyzny, który na pewno Tadeuszem Różewiczem nie jest. Co gorsza, zagraniczne Wikipedie również zamieściły tę fotografię z polskiej edycji. Aż dziw, że nikt jeszcze tego nie zmienił. Wikipedyści, zróbcie coś z tym!

Nobel dla szwedzkiego poety

2011-10-06T13:32:00.003+02:00

Po piętnastu latach przerwy poeta dostał w tym roku literackiego Nobla - Szwed Tomas Tranströmer (ur. 1931), twórca znany i ceniony. To cieszy, choć mówiąc szczerze, wolałbym gdyby nagrodzono Polaków, Tadeusza Różewicza lub Adama Zagajewskiego. Dobrze chociaż, że Szwedzka Akademia przyznała nagrodę osobie spoza swojego grona, nie tak jak to było w 1974, gdy laureatami zostali... dwaj członkowie Akademii. Oczywiście, Szwedzi. W tym roku przynajmniej nie ma żenady.

O księżycu

2011-10-01T22:13:00.001+02:00

Błyszczy w ciemności kawałek księżyca,
Jednak ten rogal jest nudny i tani,
Więc już nikogo dzisiaj nie zachwyca.
Gdyby się chociaż ktoś powiesił na nim...

Nie dziwię się już

2011-09-30T13:37:00.001+02:00

W ubiegłym roku Polacy wydali na książki 2,9 mld złotych*. Myślicie, że to dużo? Na alkohol w tym samym czasie wydali 26 mld zł, czyli prawie dziesięć razy więcej. Dlatego nie zdziwię się, jeśli w wyborach zwycięży partia, której zwycięstwa nie życzę.

Poza tym nie dziwię się już:
- że w przeszłości do Sejmu weszły Samoobrona i LPR,
- że tak dużą popularnością cieszą się debilne seriale i inne telewizyjne show,
- że można być nikim i wzbudzać zainteresowanie mas,
- że chamstwo jest wszechogarniające,
- że samolot nie może roztrzaskać się o brzozę, bo podstawowe prawa fizyki są nieistotne,
- że można kwestionować wielkość Miłosza,
- że są tacy, co zawsze mają rację,
- że Polską rządzą masoni, Żydzi i kto tam jeszcze,
- że to wszystko wina Tuska.

Dziwię się jedynie, że jeszcze jestem.

*Dane liczbowe pochodzą z „Newsweek Polska” nr 38/2011

List od aktora

2011-09-29T11:35:00.002+02:00

Napisał do mnie aktor Bartosz Dermont, który jest lektorem dwóch moich książek, jakie ukażą się w formie audiobooków (wciąż nie wiem kiedy). Podziękował za to, że w swoim wcześniejszym wpisie na Notesie nazwałem go „zdolną bestią”, uważa to określenie za cenny komplement. A ja mu podziękowałem za udaną interpretację lektorską.

Miłe są takie listy, poprawiają humor. Poza tym słońce świeci, kręgosłup już prawie nie dokucza (ćwiczę codziennie!), powieść „Droga do Tarvisio” niemalże skończona, więc nie ma co narzekać. Gdyby jeszcze politycy nie pchali się drzwiami i oknami. Przyznam szczerze, że mam dosyć tej całej kampanii wyborczej. Ale na wybory pójdę, bo na myśl o tym, że do władzy mógłby dojść pewien pan ze swoją wyjątkowo wesołą kompanią... Nie, lepiej nie dopuszczać takich myśli.

Jeszcze parę praskich zdjęć

2011-09-21T11:12:00.001+02:00

Tym, którzy w Pradze byli – dla przypomnienia, a tym, którzy jeszcze nie byli – dla zasmakowania, kilka zdjęć z tego pięknego miasta.

Staroměstské náměstí. Staré Město. Czyli Rynek Staromiejski na Starym Mieście

Dorożka na Starym Mieście

Synagoga hiszpańska

Ulica Nerudova na Hradczanach

Młyn na Kampie

Rotunda św. Marcina na Wyszehradzie

Cmentarz w Pradze. Il Cimitero di Praga

2011-09-19T10:04:00.005+02:00

W niedzielę wieczorem wróciłem z Pragi. Czekał na mnie, tak jak przypuszczałem, przysłany z wydawnictwa Noir sur Blanc przedpremierowy egzemplarz powieści Umberta Eco „Cmentarz w Pradze” (premiera 2 listopada).

A jeszcze w piątek byłem na tym starym cmentarzu żydowskim, gdzie – według chorych teorii spiskowych, o których pisze Eco – mieli się nocą spotykać rabini z całego świata, by planować zgładzenie chrześcijan.

Na istniejącym od średniowiecza kirkucie ludzi chowano jednego na drugim, ponieważ nie pozwolono Żydom dokonywać pochówków w innym rejonie Pragi. Ziemia na cmentarzu jest więc wybrzuszona, a spiętrzenie macew ogromne.

Oczywiście nie spotkałem żadnych spiskowców, bo spotkać ich nie mogłem. Była natomiast grupa Żydów, którzy kołysząc się odmawiali kadisz nad grobem rabina Löwa. Możecie zobaczyć ich na zdjęciu powyżej.

Kierunek: Praga

2011-09-14T14:07:00.002+02:00

Miałem nadzieję, że do Pragi będę mógł zabrać ze sobą „Cmentarz w Pradze” Umberta Eco, tym bardziej że zamierzam odwiedzić tytułowy cmentarz, na którym, według bohatera powieści, dochodziło do spotkań uczestników światowego spisku żydowskiego (bo to rzecz o tych, co wierzą w spiski). Ale przedpremierowy, recenzencki egzemplarz jeszcze do mnie nie dotarł, pewnie nadejdzie, gdy będę nad Wełtawą.

Nie znaczy to, że cierpię na brak lektur. Przeciwnie, jeśli czytanie porównać do jedzenia, w najbliższych dniach i tygodniach czeka mnie uczta. Pod ręką mam „Cesarza Ameryki” Martina Pollacka z Wydawnictwa Czarne i najnowszego Thomasa Pynchona – powieść „Wada ukryta”, z Albatrosa. Ze Znaku lada dzień nadejdzie biografia księdza Jana Twardowskiego i najnowsza powieść Llosy „Marzenia Celta”. I jeszcze jest do przeczytania „Człowiek, który wkradł się do Auschwitz” Denisa Aveya (Insignis).

A do Pragi wyruszam w czwartek, 15 września.

Motto wybrane

2011-09-06T08:42:00.000+02:00

Wybrałem motto do mojej powieści „Droga do Tarvisio”. To cytat z „Wymazywania” austriackiego pisarza Thomasa Bernharda, w tłumaczeniu Sławy Lisieckiej:

Raz po raz widzę po sobie, że kiedy do głębi ogarnia mnie ten nieubłagany nastrój, biorę ni mniej, ni więcej tylko wszystkich możliwych ludzi, po prostu jednego po drugim, i rozkładam ich w swojej głowie na czynniki pierwsze, wyrzynam w pień, wszystko w nich gruchoczę, by ocalić siebie, a ich pozbawić wszelkich pozytywnych cech i wreszcie znowu móc odetchnąć.

Słucham własnych audiobooków

2011-08-31T09:36:00.000+02:00

Po długim oczekiwaniu otrzymałem do autorskiego odsłuchania dwa audiobooki z moimi książkami, „Białym Kafką” i „Kuracją”. Słuchanie własnych książek, czytanych przez lektora, to dość dziwne, choć także przyjemne uczucie. Co prawda, zdarzało się, że aktorzy czytali fragmenty mojej prozy na spotkaniach autorskich czy w radio, ale tak całościowo, jeszcze nigdy. W przypadku „Białego Kafki” i „Kuracji” lektorem jest młody aktor Bartosz Dermont, zdolna bestia – mnie w każdym razie jego interpretacja się podoba. Trochę obawiałem się, kto i jak będzie to czytał, ale jestem już spokojny.

Zwierzęta bywają mądrzejsze

2011-08-25T09:48:00.001+02:00

Psy, a i koty też, wiedzą, co dla nich zdrowe i dlatego są, a przynajmniej bywają mądrzejsze od ludzi. Codziennie po kilka razy przeciągają się, naprężają i prostują grzbiety, i nie interesuje ich, co na ich zachowanie inni powiedzą. A pamiętacie z dzieciństwa to: „Nie przeciągaj się, bo to nieładnie”? A przecież przeciąganie dobrze robi na mięśnie i stawy, no i na kręgosłup. Dlatego, jeśli Wam lędźwie jeszcze nie dokuczają, przeciągajcie się ile wlezie i miejcie gdzieś konwenanse, póki nie jest za późno! Po sobie wiem, co mówię.

Galeria (handlowa) a poezja

2011-08-19T20:43:00.001+02:00

Dzisiaj w Kielcach otwarto dużą galerię (handlową), nawet bardzo dużą. W życiu miasta i regionu to niezwykle ważne wydarzenie, o czym świadczą tłumy czekające na otwarcie już od rana, by podziwiać wystawy (sklepów) i kupować dzieła (zwane odzieżą), a także karmić się sztuką – kulinarną z fast foodów.

Galeria (handlowa) w Kielcach, nie to tamto, liczy cztery poziomy. Cztery poziomy! I teraz czas na poezję, a właściwie mały cytat. Jak to wieszcz pisał? Ty nad poziomy wylatuj. O czym staram się pamiętać i czego wszystkim Wam życzę.

Galeriom handlowym mówię: nie!

Pierwsza recenzja „Daty”

2011-08-13T21:44:00.000+02:00

O tomiku „Data” możecie przeczytać na blogu Krótkotrwałe zniekształcenie rzeczywistości. Zachęcam do lektury.

Tomik „Data” w księgarniach internetowych

2011-08-10T09:02:00.001+02:00

Tomik „Data”, który wyszedł z drukarni kilka dni temu, jest już dostępny w czterech księgarniach internetowych. Można go dostać w mareno.pl, stereo.pl, dosluchania.pl oraz w edvd.pl.

To przyjemne uczucie

2011-08-05T09:12:00.001+02:00

Każdy, kto opublikował kiedyś książkę, wie, jak przyjemnym jest uczucie, gdy trzyma się w rękach tytuł, który dopiero co wyszedł z drukarni. Ta przyjemność jest mi teraz dana – ukazał się właśnie mój tomik wierszy Data. Na zdjęciu tego nie widać, ale wierzcie mi, naprawdę się cieszę. Wydawcą jest oficyna STON2.

Pierwsza wersja powieści skończona

2011-08-02T13:25:00.001+02:00

Skończyłem pisać Drogę do Tarvisio, a mówiąc dokładniej – skończyłem pisać pierwszą wersję tej powieści. Nie potrafię jej jeszcze ocenić. Teraz mnie czeka poprawianie, wykreślanie i dopisywanie. Nie lubię tego robić, ale mnie to nie ominie.

Tomik w drukarni

2011-07-30T18:26:00.000+02:00

Mój tomik Data jest już w drukarni, teraz więc pozostaje mi cierpliwie czekać na jego ukazanie się - kilka, może kilkanaście dni. Moja poprzednia książka poetycka Sierżant Garcia nie żyje wyszła w 1998 roku. Trzynaście lat! W tym czasie nieraz myślałem, że przestałem już być poetą i nie wrócę do pisania wierszy. Ale jak widać, wróciłem.

Audiobooki – będą

2011-07-29T11:32:00.000+02:00

Długa cisza zaległa w sprawie audiobooków dwóch moich książek, ale właśnie została przerwana. Z DoSluchania.pl dostałem maila, że pliki mp3 z „Kuracją” i „Białym Kafką” są gotowe, teraz zaś są odsłuchiwane, by zniwelować ewentualne błędy. Oba audiobooki na płytach CD otrzymam do autorskiego przesłuchania prawdopodobnie w przyszłym tygodniu. Nie ukrywam, że jestem ciekaw końcowego efektu.

Amy, coś ty zrobiła?!

2011-07-23T19:46:00.003+02:00

Brytyjska wokalistka Amy Winehouse nie żyje, miała zaledwie 27 lat. Prawdopodobnie przedawkowała. W muzycznym showbiznesie stała się kolejną ofiarą narkotyków i alkoholu. Tak niestety bywa, że wielki talent idzie w parze wyjątkową skłonnością do samozatracenia. Miała świetny, czarny głos. Ale teraz, po jej śmierci, oprócz żalu, czuję też złość, że do tego doszło. Nie wiem, czy ktoś próbował jej pomóc, mogła też nie dać sobie pomóc, w każdym razie szlag by to trafił.

Fot. Rama

Okładka tomiku „Data”

2011-07-21T20:01:00.000+02:00

Oto okładka mojego tomiku, prawdopodobnie nie będzie już zmieniana – książka do drukarni powędruje na początku przyszłego tygodnia. Autorem obrazu olejnego Morze miłości LX, jaki znajduje się na okładce, jest Edward Tuz. Tutaj po raz pierwszy mam okazję podziękować artyście za zgodę na wykorzystanie jego dzieła w moim tomiku.

Krok do przodu

2011-07-20T09:27:00.000+02:00

W sprawie mojego nowego tomiku – krok do przodu. Obraz na okładkę wybrany (na razie nie podaję nazwiska autora, dopóki nie wyrazi zgody na wykorzystanie jego pracy). Prace redakcyjne też w toku, ale przy tym akurat dużo roboty nie ma.
A pisanie powieści wkroczyło w etap finalny.

Dwieście tysięcy znaków

2011-07-14T10:17:00.000+02:00

Przekroczyłem dwieście tysięcy znaków swojej powieści. Już zdecydowanie bliżej niż dalej, bo przecież epopei nie piszę. Ale im bliżej końca, tym więcej obaw i niepewności, co mi z tego wyjdzie. Później jeszcze poprawianie, którego nie lubię, lecz wiem, że muszę je zrobić.

Spalić Jasieńskiego!

2011-07-12T21:01:00.002+02:00

Bruno Jasieński, fot. autor nieznany

Jak podała „Gazeta Wyborcza” (Kielce), urodzony w Klimontowie poeta Bruno Jasieński przestał być patronem tamtejszego liceum. Zadecydowali o tym radni powiatu sandomierskiego na wniosek dyrektorki szkoły. Patronką liceum będzie teraz Urszula Ledóchowska, zakonnica i święta katolicka. Według pani dyrektor, cytuję za „Gazetą”, Jasieński nie jest dla młodzieży autorytetem.

No pewnie, że pani dyrektor i sandomierskim radnym Jasieński nie pasował. Bo po pierwsze, poeta, a jak wiadomo zwłaszcza poeci świętymi nie są. Po drugie, Jasieński nie dość że poetą, to jeszcze futurystą był, napisał jakiś „But w butonierce”, a nie np. „Rotę”. Po trzecie, był też komunistą, wyjechał do ZSRR i stamtąd nie wrócił. A to, że w czasie wielkiej czystki został rozstrzelany, można uznać za słuszną karę, po co się tam pchał? Ale to po czwarte jest najgorsze – ojciec Bruna miał żydowskie korzenie.

To oczywiste, że ktoś taki, z krwi i kości, daleki od świętej doskonałości, choć przy okazji męczennik, nie powinien być patronem szkoły.

Radni i pani dyrektor powinni pójść dalej i na rynku w Klimontowie spalić książki Jasieńskiego, tym bardziej że on sam się przyznał do spalenia Paryża, pisząc powieść „Palę Paryż”.

A tak serio – co za cholerna ciasnota umysłowa i kołtuństwo!

Z najnowszych doniesień

2011-07-08T09:52:00.001+02:00

Powoli zbieram się do przygotowywania tomiku do druku. Rozmawiałem z wydawcą, jest szansa, że ukaże się na przełomie lipca i sierpnia. Rozważałem kilka tytułów, w końcu zadecydowałem, że będzie nazywał się „Data”.

Zaczynam widzieć finał powieści, myślę, że do końca wakacji skończę ją pisać i poprawiać. Jej tytuł to „Droga do Tarvisio”.

W sprawie audiobooków do dwóch moich wcześniejszych książek na razie cisza. Okładki ponoć są zrobione. I tyle wiem na ten temat.

Noszę się z zamiarem dokończenia kryminału, który kiedyś pisałem i zaprzestałem mniej więcej w połowie. Ale najpierw napiszę „Drogę do Tarvisio”

Pojechałbym do Pragi. Do Padwy również, popatrzeć na freski Giotta. Wiem, że brzmi to szpanersko, ale tak to czuję. Nie byłem w Padwie już sześć lat.

Czytam „Stację Tajga” Petry Hůlovej, a niedawno skończyłem „Niewinność zagubioną w deszczu” Eduarda Mendozy. Polecam jedną i drugą książkę.

Urodziny Czesława Miłosza

2011-06-30T19:25:00.003+02:00

Czesław Miłosz, 1986

Gdyby żył, obchodziłby dzisiaj setne urodziny. Był jednym z największych polskich poetów, choć oczywiście nie dla wszystkich. Hucpa, jaką urządzili prawdziwi Polacy, protestując przeciwko pochowaniu go na krakowskiej Skałce, była żenująca, ale dzisiaj już wiemy, że nie była to ich hucpa ostatnia.

Kiedy Miłosz w 1980 roku otrzymał literacką nagrodę Nobla, większość Polaków usłyszała o nim po raz pierwszy. Nic dziwnego, od lat przebywał na emigracji w Stanach, jego utwory nie były drukowane w kraju, bo dla władz był poetą antykomunistycznym. Co ciekawe, w czterotomowej encyklopedii PWN, wydanej w latach 70., był krótki biogram Miłosza, z podkreśleniem właśnie, że ma przekonania antykomunistyczne. Pamiętam, jak w szkole średniej, a był rok 1981, nadrabiałem braki, zaczytując się jego wierszami i poematami, które wreszcie zaczęły się oficjalnie ukazywać. Nie wszystko jednak opublikowano – „Zniewolony umysł” czytałem w wersji powielaczowej.

A z „Traktatu moralnego” tak jakoś utkwił mi w głowie ten dwuwiersz:
Chyli się Polska w trudne czasy
Przed bóstwem wódki i kiełbasy.

Nic dziwnego, że prawdziwi Polacy nie lubią Czesława Miłosza, ale to ich problem.

Fot. MDCarchives
GNU Licencji Wolnej Dokumentacji

Wakacje, a ja zasuwam

2011-06-25T17:54:00.002+02:00

Zaczęły się wakacje, a ja nie mam kiedy pisać na blogu. Nadmiar innej pracy mi nie pozwala, bo takie to i dla mnie wakacje: praca, pisanie, praca, a rozrywką jest czytanie przed snem. Książka się pisze, oceniam, że trzy czwarte mam gotowe, ale jak już powstanie całość, będzie to dopiero pierwsza wersja – do poprawy.

Wieczór z Dziką Różą i Renatą Przemyk

2011-06-19T22:54:00.003+02:00

Niedzielny wieczór spędziłem w Teatrze im. Żeromskiego. Już kiedyś pisałem, że lubię tam chodzić. Tym razem jednak okazją był nie spektakl, a finał plebiscytu o Dziką Różę dla najlepszego aktora sezonu. Finał już dziewiętnasty. Statuetkę Dzikiej Róży od dziennikarzy otrzymała Joanna Kasprek, a od widzów – Tomasz Nosinski. Nie umiem ocenić, czy werdykt był słuszny, w tym sezonie widziałem zaledwie jeden z pięciu spektakli. Był to „Hamlet”, a w zasadzie to, co ze sztuki Szekspira zostało.

A gdy rozdano już nagrody, na scenie pojawiła się Renata Przemyk i dwaj gitarzyści, Błażej Chochorowski i Maciej Mąka. Czyli Przemyk Acoustic Trio. Dawno tej artystki nie oglądałem i nie słuchałem i teraz wiem, że dużo straciłem. Świetny koncert, niesamowita ekspresja, poetycki klimat i.... duże poczucie humoru wokalistki. Renaty Przemyk nie obejrzycie w telewizji, w radiu też rzadko ją usłyszycie (najprędzej w Trójce), więc jeśli przyjedzie do Waszego miasta, koniecznie idźcie na jej koncert, nie będzie żałować.

Zdjęcia: Ciekawe Kielce

Lenka, czyli powieść się pisze

2011-06-15T11:31:00.000+02:00

Lenka, rozpocząłem improwizowaną przemowę, ja czegoś nie rozumiem, znamy się dopiero od kilku godzin, prawie nic o mnie nie wiesz, a oprowadziłaś mnie po Pradze i zaprosiłaś do swojego domu, pozwoliłaś odpocząć i nakarmiłaś, ktoś mógłby pomyśleć, że oczekiwałaś mojego przybycia, a jeśli jestem seryjnym mordercą albo zboczeńcem, a jeśli mój ojciec służył w bratniej polskiej armii dławiącej praską wiosnę, ja zresztą wiem o tobie jeszcze mniej niż ty o mnie, choć nie podejrzewam cię absolutnie o złe rzeczy, dlaczego więc się mną tak zainteresowałaś, czy wyglądam na takiego, który potrzebuje opieki, na Polaka specjalnej troski, a może dlatego, że odwiedziłem grób Kafki, ale przecież nie ja pierwszy i ostatni, powiedz, chciałbym to wiedzieć, bo czuję się zdezorientowany tym, co nas połączyło, może pozornie i powierzchownie, ale jednak. Zrobiłem pauzę na zaczerpnięcie oddechu i po chwili kontynuowałem, musisz też wiedzieć, że niezależnie od twoich intencji, jest mi bardzo miło, że się o mnie zatroszczyłaś, spadłaś mi z nieba, nie wiem, czy zrobiłaś to świadomie, ale twoja obecność była mi bardzo potrzebna i okazała się pomocna, a jutro pojadę dalej, do Wiednia, już bez ciebie, Lenka, niestety, i wiedz jeszcze, że w sześćdziesiątym ósmy mojego ojca tu nie było, a ja nie jestem psychopatą, zapewniam cię, powiedziałem na koniec. Chciałem dodać, że chociaż przyjechałem z kraju, gdzie antysemitów wciąż jest wielu, a ich nienawiść do Żydów nie ma racjonalnych podstaw, że chociaż przyjechałem z miasta, gdzie zaraz po wojnie dokonano pogromu, to ja sam, będąc gojem, nie jestem antysemitą, a jeżeli mam cokolwiek wspólnego z antysemityzmem, to to, że jestem anty-antysemitą lub jak kto woli, filosemitą. Pomyślałem jednak, że nie muszę jej tego wyjaśniać, widziała mnie w końcu na żydowskim cmentarzu, więc to odsuwało ode mnie wszelkie podejrzenia o rasizm, ponieważ antysemici omijają kirkuty szerokim łukiem, a gdy już się na nich pojawiają, to w roli barbarzyńców, aby je profanować, rozbijając macewy lub wypisując na nich obelżywe hasła.

Miałem nadzieję, że wszystko zrozumiała, bo chociaż starałem się płynnie wysłowić, słowa czeskie rzecz jasna mieszały mi się z polskimi. Stała dwa kroki ode mnie, teraz dopiero zauważyłem drobne piegi na jej nosie, prawie niewidoczne, chyba cię polubiłam, przypominasz mi kogoś, powiedziała, lecz nie sprecyzowała, czy chodzi o kogoś z rodziny, czy znajomego.

Czasami tęsknię

2011-06-11T21:30:00.000+02:00

Czasami tęsknię kochanie choć nie pozwalam
sobie na chwile słabości to czasami
budzę się w nocy i nie śpię do rana
czasami śpiewam smutne piosenki i udaję wesołego
żeby nie zrażać innych do siebie czasami
nie przeklinam czasami robię przerwę na życie
i na wiersz czasami myślę o śmierci
myślę o niej coraz częściej

Trochę czeskiego

2011-06-07T12:43:00.004+02:00

Ponieważ akcja mojej powieści, nad którą pracuję, toczy się częściowo w Czechach, a wszystko, co czeskie chodzi za mną od co najmniej dwóch lat, dzisiaj mój wiersz pt. „Finał”, który na język czeski przełożył Libor Martinek, literaturoznawca i tłumacz z uniwersytetu w Opavie:

Finále

Končí to co se ještě dobrě nezačlo
můj život láska víra
můj smutek také není mimo čas a prostor
jehož hranice byla už vyznačena
Nebude žadné odvolání omlouvám se
pásek se nevrátí řeka neobrátí tok
stane se vodou zemí vzduchem
avšak všechno co se znovu zrodi nebude mnou
Vítr mě rzofouká oheň stráví
pohltí písek z přesypacích hodin pouště
tam kde každé zrnko je mym osudem
Bude pro tebe lepší když se s tím smíříš

Piszę, czytam, mało śpię

2011-06-04T18:57:00.003+02:00

Znajduję jeszcze czas na czytanie, ale to jest jak nałóg, wolę krócej spać, a spać też lubię, byle tylko poczytać.

Ale dzięki temu nie znam pojęcia „nuda”. Wystarczy mi dobra książka i muzyka. Dzisiaj cały dzień słucham bluesa. Muddy Waters, John Lee Hooker i Hugh Laurie (czyli dr House).

Aktualnie czytam „Higienistów. Z dziejów eugeniki” Macieja Zaremby Bielawskiego (wyd. Czarne) o ustawach rasowych w Szwecji, które pozwoliły po wojnie wysterylizować ponad 60 tysięcy osób, głównie kobiet. Zgroza. Powojenną Szwecję liczbą sterylizacji wyprzedziły tylko nazistowskie Niemcy. A podobno Szwecja to taki opiekuńczy kraj. Dziękuję bardzo.

Czytam też „Fakty” Philipa Rotha (wyd. Czytelnik). To niby autobiografia pisarza, choć konia z rzędem temu, kto odgadnie, co tu jest prawdą, a co konfabulacją. Ale jak to Roth, pisze świetnie.

Niedawno skończyłem „Pisarza, który nienawidził kobiet” Johna Leake'a (wyd. Znak literanova). To jest dopiero niewiarygodna, ale prawdziwa historia psychopaty i seryjnego zabójcy, również pisarza, który omamił austriackie elity intelektualne, z Elfriede Jelinek na czele. Austria to też specyficzny kraj, o czym piszę w swojej powieści, nad którą obecnie pracuję.

Tomik w sierpniu / wrześniu

2011-06-01T11:18:00.000+02:00

Jestem po rozmowie z wydawcą. Mój nowy tomik, pierwszy po trzynastu latach, wyjdzie w sierpniu lub we wrześniu br. (raczej we wrześniu). Gdyby to ode mnie zależało, ukazałby się w czerwcu, lecz nie powinienem narzekać, bo zaledwie dwa tygodnie temu nie byłem pewien, czy go w ogóle wydam.

Jeszcze jeden fragment powieści

2011-05-30T09:34:00.001+02:00

Obudził mnie dzwonek do drzwi, gwałtownie usiadłem na kanapie niecałkiem przytomny, dopiero po chwili przypomniałem sobie, gdzie jestem. Nie wiedziałem, ile czasu spałem, ale pewnie z godzinę, bo już się zmierzchało. Lenka rozmawiała w przedpokoju z jakimś mężczyzną, ona mówiła spokojnie, on zaś, oceniłem po tonie jego głosu, był zdenerwowany, do czegoś próbował ją przekonać, lecz ona odpowiadała ne, ne, ne. Usłyszałem kroki, do pokoju weszła Lenka, a za nią młody człowiek o jasnych włosach, w garniturze, to jest Jaromir, mój były chłopak, a to Gregor z Polski, przedstawiła nas sobie. Jaromir wyglądał na niemile zaskoczonego moją obecnością, co mnie nie zdziwiło, na jego miejscu też bym się wkurwił, widząc obcego faceta w domu swojej ukochanej i nieważne by było, z jakiego kraju gość pochodzi, a na pewno dostałbym szału, gdybym się dowiedział, że wprawdzie przypadkowo, ale na dodatek ją podglądał. O ile jednak ja bym zrobił awanturę, o tyle Jaromir zachował się spokojnie, choć ręki mi nie podał, tylko ze smutkiem zapytał, skąd się z Lenką znamy. Z cmentarza, odparła zgodnie z prawdą, lecz jego to raczej nie przekonało, pokręcił głową, zawsze zawierasz znajomości w dziwnych miejscach, powiedział do Lenki, jak nie cmentarz, to apteka albo sklep z bielizną. Lenka wzruszyła ramionami, znowu się czepiasz, miejsca nie są ważne, o ludzi mi chodzi. Ta twoja ciekawość świata i ludzi, zauważył z przekąsem, gdybyś chodziła do kościoła, miałabyś jeszcze więcej znajomych. Sam widzisz, że do siebie nie pasujemy, niepotrzebnie przychodziłeś. Poczułem się niezręcznie przysłuchując się ich rozmowie. Jaromir chciał mnie zaprosić do teatru, wyjaśniła mi powód jego przyjścia. Oczywiście, ja już się zbieram, muszę wrócić do hotelu, powiedziałem pośpiesznie, szykując się do wyjścia, gdyż po raz kolejny w swym życiu poczułem się jak intruz, ale Lenka mnie powstrzymała mówiąc, że nigdzie się nie wybiera. Zjemy kolację i dopiero wrócisz, jej słowa były skierowane do mnie, nie do Jaromira, który teraz wyglądał na zupełnie załamanego, aż mi się zrobiło go żal, wiedziałem, co czuje, przecież kilka dni wcześniej przeżywałem to samo z tobą, Mat. Idź już, musisz zadzwonić do mamy, żeby się nie martwiła o ciebie, a w ogóle to powinieneś dzisiaj być u niej w Brnie, a nie łazić po teatrach, prawda?, Lenka potrafiła być złośliwa. Dzisiaj do niej nie jadę, ten wieczór chciałem spędzić z tobą, powiedział cicho, niemal prosząco Jaromir, Lenka, ja cię kocham, wyznał, a ja poczułem się jeszcze bardziej głupio, że tego słucham. Wystarczy, zapomnij o mnie, powiedziała oschle i zupełnie jakbym ciebie słyszał tamtego dnia, Mat. Dobrze, to wy sobie porozmawiajcie, ja wychodzę, oświadczyłem, ale tym razem powstrzymał mnie Jaromir, nie, proszę zostać, to ja jestem nieproszonym gościem i ja wyjdę pierwszy, ukłonił się, potem się odwrócił, trzasnęły drzwi i już go nie było.

Popatrzyłem na Lenkę, była spokojna, słowa Jaromira nie wywarły na niej większego wrażenia, nie obawiasz się, że zrobi sobie coś złego? zapytałem, nic mu nie będzie, odparła, jest bankowcem, a oni nie popełniają samobójstw, nawet gdy jest kryzys finansowy, nie te czasy.

Stachura, Pradera, Żentara...

2011-05-25T22:07:00.002+02:00

Grę Żentary ogląda się z przyjemnością. Jego Robert to prawdziwy „loser”, czyli człowiek przegrany, któremu zostało pozorowanie życia – tak pisałem w 2001 roku w recenzji spektaklu „Drugie zabicie psa”, według prozy Marka Hłaski, w kieleckim Teatrze im. Żeromskiego w reżyserii Piotra Szczerskiego. I właśnie dzisiaj nadeszła wiadomość, że aktor Edward Żentara popełnił samobójstwo w swoim tarnowskim mieszkaniu. W Tarnowie mieszkał od trzech lat, był tam dyrektorem Teatru im. Solskiego.

Pamiętam Żentarę oczywiście także z filmu „Siekierezada”, gdzie w finale grany przez niego Janek Pradera szedł na tory popełnić samobójstwo. W wypadku na torach rękę stracił Edward Stachura, autor powieści „Siekierezada”. Później Stachura powiesił się.

W taki ciąg mi się to wszystko ułożyło, może niepotrzebnie. Ale zawsze przy takich smutnych okazjach zadaję sobie pytanie, jak bardzo trzeba być zdesperowanym, w jak wielkiej być depresji, by targnąć się na własne życie...

Sto tysięcy znaków

2011-05-21T20:14:00.001+02:00

Sto tysięcy – tyle znaków na razie liczy moja książka, której dałem roboczy tytuł Przygody. To jeszcze nie półmetek, jeszcze dalej niż bliżej, ale liczba jest okrągła, więc ją podaję. Dużo pracy przede mną, dla mnie ważne jednak, że ciągle do przodu.

Będzie tomik, tomik będzie!

2011-05-18T14:54:00.001+02:00

Cuda, cuda, a raczej święty Antoni, właśnie dostałem wiadomość od wydawcy, że są pieniądze na mój nowy tomik! Nakład nie będzie duży, ale w przypadku poezji nakłady nigdy nie są duże, a ostatnio coraz mniejsze, więc nie mam co narzekać. I tak jak rzadko się cieszę, to tym razem cieszę się naprawdę.

Mściciele, nowy fragment książki

2011-05-16T08:54:00.004+02:00

Dobrze wiedziałem, najpierw była to podświadomość, a później już zupełna świadomość, dlaczego chciałem przyjechać do niewielkiego Tarvisio, na styku granic Włoch, Austrii i Słowenii, czyli wcześniej Jugosławii. Gdybyś była tu ze mną, Mat, powiedziałbym ci, dlaczego chciałem przyjechać, lubiłaś słuchać mojego głosu. Wiązało się to z tym, co czułem stojąc nad grobem rodziny Kafków, grobem bez prochów Elli, Valli i Ottli. W maju tysiąc dziewięćset czterdziestego piątego w tym miasteczku, a także w leżącej niedaleko Pontebbie, ulokowała się Brygada Żydowska, Jewish Brigade. Tworzyli ją złaknieni niemieckiej krwi Żydzi, z Palestyny i Europy, którzy jako żołnierze armii brytyjskiej od września czterdziestego czwartego walczyli na zachodnim froncie ze Szkopami. Z kolei z Brygady Żydowskiej wydzielona została tajna grupa żydowskich bojowników do zadań specjalnych. Budzili mój spóźniony podziw. To właśnie Tarvisio, blisko granicy z Austrią, stało się ich bazą do wypadów, w czasie których mścili się na sukinsynach nazistach za zbrodnie i wszelkie, niezliczone okrucieństwa popełnione w czasie wojny na europejskich Żydach.

Mogłem zamknąć oczy i wyobrazić sobie, nie bez satysfakcji, jak się to odbywało, na pewno inaczej niż filmie Tarantino, którego poniosła fantazja. W rzeczywistości nikt nikogo nie skalpował ani nie rozbijał głów przy użyciu kijów bejsbolowych.

Oddział kompanii zemsty, a tych oddziałów było kilkanaście, składał się z czterech mścicieli, z których co najmniej jeden świetnie mówił po niemiecku. Wyruszali po zmroku, ubrani w mundury brytyjskich żandarmów, przekraczali granicę i jechali, dajmy na to, do Stossau. Był ciepły lipcowy wieczór. Podjeżdżali jeepem pod jeden z zadbanych górskich domów, jakich sporo w okolicy. Czy byli zdenerwowani? Zapewne, lecz przemożna chęć odwetu na mordercach ich narodu kazała im powściągnąć emocje, każdy z nich stracił w obozach koncentracyjnych swoich bliskich. Gospodarz, trzydziestosześcioletni pan Liebke, obecnie skromny rolnik mający mocne papiery z Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, słysząc warkot samochodowego silnika, zaczynał się niepokoić. Uspokajał się nieco, gdy widział przez okno, że to brytyjskie Military Police. Niepokój zmieniał się w irytację. Znowu oni, mówił do swojej Frau, nie dadzą człowiekowi spokoju. Ernst Liebke?, pytał jeden z mścicieli, imieniem Zev. Jawohl!, odpowiadał Austriak, odruchowo prężąc się na baczność. Proszę się ubrać, jedzie pan na przesłuchanie. Już powiedziałem wam wszystko, byłem tylko Unterfeldweblem w służbach kwatermistrzowskich w Wiener Neustadt, próbował oponować Liebke. Wiemy, ale trzeba jeszcze coś wyjaśnić i niezbędna jest pańska pomoc, człowiek w brytyjskim mundurze uspokajał go, dając zarazem do zrozumienia, że dalsza dyskusja nie ma sensu.

Ernst Liebke żegnał się z Frau, mrucząc pod nosem, że na pewno szybko wróci i wychodził w otoczeniu trzech żandarmów, bo czwarty czekał w samochodzie. Jechali w milczeniu, Liebke siedział grzecznie, dopóki nie skręcili z głównej drogi w prawo, zamiast kierować się prosto na Tarvisio. Wtedy już wiedział, że coś jest nie w porządku, ręce mu się pociły, zaczynał się nerwowo kręcić przeczuwając niebezpieczeństwo i zastanawiał, kim są ludzie, którzy go wiozą. Do waszej kwatery tędy się nie jedzie, mówił w końcu do żandarmów, którzy nie zwracali na jego słowa uwagi. Służyłem w Wehrmachcie, nie zrobiłem nic złego, mówił dalej, a ponieważ nie zamierzał zamilknąć, mściciel, który pełnił funkcję egzekutora, wkładał mu do ust lufę pistoletu, a dwaj pozostali krępowali ręce. Samochód zatrzymywał się na skraju lasu, blisko rzeki. Liebke był wyprowadzany i zmuszany do klęknięcia. Ernst Liebke?, znów pytał Zev, ale tym razem dodawał, SS-Hauptsturmführer Ernst Liebke? Pytany gwałtownie zaprzeczał, więc mściciele zdzierali z niego marynarkę i koszulę, żeby sprawdzić to, czego nie zrobili przesłuchujący go wcześniej Brytyjczycy: czy ma pod pachą wytatuowaną grupę krwi – znak rozpoznawczy esesmanów. Wątpliwości znikały, lecz teraz Liebke błagał, żeby go nie zabijać, gdyż on wykonywał tylko rozkazy, i oczywiście ma żonę i małe dzieci, które potrzebują ojca. O litość długo nie musiał prosić, liczyła się każda minuta, akcję przeprowadzali na własną rękę, zaś armia brytyjska, do której formalnie należeli, nie uznawała samosądów, więc wpadka nikomu nie była potrzebna. Egzekutor przykładał pistolet do jego głowy, Zev mówił, za nasz zamordowany naród, za żydowskie dzieci, kobiety i mężczyzn, w tym momencie nie było istotne, czy tamten odczuwał skruchę, było to zresztą wątpliwe, ważne, że w ostatniej sekundzie życia był świadom, iż zabijają go Żydzi w imieniu wszystkich ofiar, rozlegał się strzał i SS-Hauptsturmführer Liebke padał martwy, opryskując swoją krwią i kawałkami mózgu angielski mundur egzekutora. Ciało nazisty lądowało w rzece, po trzech dniach w wodzie trudno było rozpoznać, że to Herr Liebke, a mściciele wracali do bazy w Tarvisio.

Tak więc to mogło wyglądać i pewnie wyglądało. Albo jeszcze inaczej. Znów widziałem to w swojej głowie, siedząc na ławce przed hotelem Nevada i niespiesznie paląc białego davidoffa.

Na targach książki w Warszawie

2011-05-13T19:39:00.003+02:00

Wyjazd na targi książki stał się już moim zwyczajem. W listopadzie jeżdżę do Krakowa, w maju do Warszawy. W czwartek też byłem – na Warszawskich Targach Książki, które mają swoją drugą edycję. Z kalendarza imprez zniknęły natomiast Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie. Nie mnie oceniać, czy dobrze się stało. Brutalnie można by powiedzieć, że lepsze wypiera gorsze, lecz przecież nie zawsze jest to regułą, a w tym wypadku tej pewności nie mam.

Wracając do targów: odwiedziłem znajome wydawnictwa: Świat Książki, Iskry, W.A.B., Dobra Literatura, Czarne, Noir sur Blanc, Universitas, Prozami, Albatros, Egmont, Zysk, A5, Nowy Świat. Piszę „wydawnictwa”, ale przecież były to spotkania z konkretnymi ludźmi, z którymi na co dzień pozostaję w kontakcie mailowym czy telefonicznym. Niestety, w Warszawie zabrakło kilku wydawców, których sobie cenię, myślę np. o Znaku i Czytelniku. Mam nadzieję, że spotkam się z nimi jesienią w Krakowie.

P.S. Ten wpis zamieściłem wieczorem w czwartek, 12 maja. Potem jednak blogger przestał działać, a wpis zniknął z Notesu, więc wrzucam go jeszcze raz.

Hamlet. Premiera w Teatrze im. Żeromskiego

2011-05-07T23:28:00.002+02:00

Byłem na premierze „Hamleta” w kieleckim Teatrze im. Żeromskiego. Lubię ten teatr, w którym bywał jeszcze młody Żeromski jako uczeń miejscowego gimnazjum (dzisiaj I LO). Stary budynek ma klimat prawdziwego teatru, a rozgrywały się w nim – właśnie w budynku, nie tylko na scenie – znakomite spektakle, np. „Proces” Kafki w reżyserii Piotra Szczerskiego (od dwudziestu lat dyrektora kieleckiego teatru).

Na premierę „Hamleta” w reżyserii Radosława Rychcika poszedłem jako widz, nie recenzent. I pomyśleć, że w latach 1993-2006 recenzowałem dla „Słowa Ludu” wszystkie premiery Teatru im. Żeromskiego, czyli około siedemdziesiąt przedstawień. A poprzedników pisujących recenzje teatralne dla „Słowa” miałem znakomitych, bo Janusza Głowackiego (tego Głowackiego), Jana Pawła Gawlika i Stanisława Mijasa.

Poszedłem więc jako widz, ale kilka słów o inscenizacji młodego reżysera napisać mogę z recenzenckiego przyzwyczajenia. Szekspira i właściwego „Hamleta” jest tu niewiele. Spektakl jest uwspółcześniony, główny bohater (gra go Tomasz Nosinski), to chłopaczek w krótkich spodenkach, rozwrzeszczany, ze skłonnością do ekshibicjonizmu i z ADHD. Taki Hamlecik, a nie Hamlet. Bardziej pasowałby do „Ferdydurke” – pamiętam taki spektakl w Teatrze Studio w Warszawie, o inscenizacji lubelskiego Provisorium nie wspominając. „Hamlet” według Rychcika to historia rodziny, której członkowie są albo znerwicowani, albo rozhisteryzowani. Tytułowy bohater nie wygłasza słynnego monologu „Być albo nie być”, nie popełnia też samobójstwa. I w sumie dobrze, ten monolog i samobójstwo do tej inscenizacji by nie pasowały. Tylko że nie jest to komplement. Za to muzyka Michała Lisa jest jak najbardziej OK. Słychać ją, czuć, a nie przeszkadza.

Tarvisio, kolejny fragment powieści

2011-05-02T11:09:00.003+02:00

W sezonie, to znaczy zimą, do Tarvisio musiały przyjeżdżać tłumy narciarzy, teraz turystów było niewielu, przeważali włoscy i, jakżeby inaczej, niemieccy emeryci, wśród których na pewno byli tacy, którzy pamiętali z dzieciństwa lub młodości drugą wojnę światową. Ci, którym się przypatrywałem, mieli niewiele więcej niż siedemdziesiąt lat. Czy te eleganckie starsze panie z pełnym implantowym uzębieniem i towarzyszący im starsi panowie w dobrze skrojonych marynarkach wiedzieli, że właśnie tutaj i okolicy dokonywano zemsty na ich ojcach? Nie, nie mogli tego wiedzieć, gdyby tak było, nie przyjeżdżaliby na wypoczynek do Tarvisio, wybraliby inne alpejskie miasteczko, spokojne i urocze, nie skażone widmem żydowskich mścicieli, psującym klimat i humor. Nie wiedzieli, ponieważ ich ojcowie i dziadkowie uniknęli żydowskiej zemsty lub zginęli na froncie wschodnim i pośmiertnie odznaczeni zostali Żelaznym Krzyżem, przechowywanym przez rodzinę jak najcenniejsza relikwia. Poza tym, und da liegt der Hund begraben, ich ojcowie i dziadkowie, a także oni sami, bo mogli przecież należeć do Hitlerjugend, jasna sprawa, nikogo nie skrzywdzili, więc nie ma o czym mówić, a wiele rzekomych zbrodni to zwykła żydowska propaganda, wojna to wojna i ludzie ginąć muszą. Dlatego teraz pan Helmut i pan Johann z czystym sumieniem dwa stoliki dalej palili cygara, wydmuchując gęsty dym, i rozmawiali o męskich sprawach, że rozszerzenie Unii Europejskiej to był zły pomysł, ci Słowianie, zwłaszcza Polacy, rozpanoszyli się jak robactwo, w sumie źle, że ten komunizm upadł, hahaha, ale gdzież to nasze panie, już powinny wrócić z salonu piękności, nie uważa pan, Herr Johann? A kiedy wreszcie zjawiły się obie połowice, z nowymi fryzurami, pokropione markowymi perfumami maskującymi zapach starości i rozkładu, panowie wstali od stolików i we czwórkę ruszyli na spacer po Tarvisio, kurorcie, który polscy emeryci mogli oglądać co najwyżej na pocztówkach, szlag by to trafił.

Nie poszedłem za nimi, chociaż w pierwszym odruchu miałem taki zamiar, mogłem do nich podejść i powiedzieć drwiąco, i co szwabskie syny, jestem jednym z tych, którzy po wojnie mieli być waszymi pachołkami, ale plan waszego Führera się nie powiódł, jestem w Tarvisio na takich samych prawach jak wy, niedoszli panowie świata, i chuj wam w dupę. Oczywiście nie zrobiłem tego, gdyż po pierwsze, byłem obywatelem Unii, sam głosowałem w referendum za przystąpieniem Polski. Po drugie, mówiąc po niemiecku, kaleczyłbym ten język, w ich oczach wyglądałbym więc żałośnie, jak polski Murzynek Bambo, a co gorsza nawet nie pamiętałem, jak jest po niemiecku chuj wam w dupę. I po trzecie, wiedziałem, co na moje słowa mogłem usłyszeć w odpowiedzi od Helmuta czy Johanna: rzeczywiście, pan nie jest naszym służącym, jednak nie zaprzeczy pan, że pańscy rodacy są w Europie tanią siłą roboczą, pracują na czarno tam, gdzie żaden porządny Niemiec do pracy nie pójdzie, w rzeźni i przy wywożeniu śmieci razem z Turkami, hahaha, więc w sumie wielkiej różnicy nie ma. Nie zniósłbym ich rechotu, a gdybym z braku argumentów próbował się szarpać z tymi staruchami, żaden sąd w Unii nie wykazałby zrozumienia i nie wziął pod uwagę, że racje historyczne są po mojej stronie, tylko skazał mnie za naruszenie ich cielesności.

Gdyby ktoś pytał

2011-04-28T09:20:00.002+02:00

Gdyby ktoś pytał, to jestem.
Dużo pracy, tej zawodowej i tak zwanej twórczej też. Z książką ciągle do przodu, piszę codziennie, choć pewnie nadejdzie dzień przerwy.
Tomik czeka na sponsora.
Ja czekam na wiadomości o audiobookach. Pierwsza w książkę audio zamieni się chyba „Kuracja”.
Ciepło.
Założyłem koszulkę z napisami Franz Kafka i Prague.
Korki w mieście.
Na płycie nowe TV on The Radio.
Przybywa książek do czytania.
Wiersze, jak koty, schowały się. Wyjdą, gdy poczują głód.

Z tęsknoty za Pragą

2011-04-24T22:50:00.003+02:00

Myślę, że z tęsknoty za Pragą, ale także za Włochami i Wiedniem zacząłem pisać swoją powieść. Jednak za Pragą tęsknię najbardziej. Z tej tęsknoty poświęciłem jej jeden ze swoich wierszy. Nie wiem, czy jest dobry, ale go lubię, ponieważ jest o Pradze. A ponieważ na razie nie mogę do niej jechać, przenoszę się tam pisząc książkę. I uwierzcie, przynajmniej trochę pomaga.

I jeszcze przypomniałem sobie o teledysku INXS z tą cudowną piosenką:

Policzenie wielkanocne

2011-04-22T20:21:00.000+02:00

Nie umywaj rąk przedwcześnie
swych uczynków nie odmienisz
Twoje grzechy policzone
jak ramiona od szubienic

I zliczone są dni twoje
które przeszły i nadejdą
więc czy własną śmierć przeżyjesz –
chcesz od Niego mieć tę pewność

Wierzyć nie jest prostą rzeczą
jeśli wątpisz nawet w siebie
On nie wątpił i zwyciężył
a co z tobą będzie – nie wiesz

Z tomiku Niebieski motyl i inne wiersze

Frýdek-Místek, fragment książki

2011-04-20T09:24:00.001+02:00

Ludzie, ludzie, co wy tutaj robicie?, zapytałem swoich rodaków, licząc, że zaraz się przebudzę. Odezwał się niski mężczyzna trzymający portret Papieża, do Rzymu idziemy z pielgrzymką, nie widzi pan?, dla niego było to oczywiste. Na beatyfikację. Pomyślałem, że jak na jeden dzień, to za dużo dla mnie doznań patriotyczno-religijnych. Nie przebudziłem się jednak, nadal znajdowałem się na bardzo realnym parkingu za Frýdkiem-Místkiem. Do Rzymu, na piechotę? Nie mogłem uwierzyć. Przecież nie zdążycie, to dalej niż do Częstochowy, ze dwa miesiące będziecie szli albo dłużej, żebyście przynajmniej na rowerach jechali, ale na piechotę? W ich spojrzeniach zauważyłem niechęć, nie spodobało im się pewnie, że wyraziłem swoją wątpliwość. Bóg nas prowadzi i daje siłę, żeby iść, powiedziała kobieta w żółtym skafandrze. Chyba zgłodniała, bo rozwijała papier śniadaniowy, w którym trzymała kanapkę. Ja również byłem głodny i mój wzrok na pewno ten głód wyrażał, lecz ona najwyraźniej nie zamierzała się ze mną dzielić, sprawdziła tylko, co ma między kromkami, wyglądało, że salceson, więc w sumie dobrze, że mnie nie poczęstowała. Pan zna tych policjantów?, zapytał niski mężczyzna. To bezbożnicy jacyś, zatrzymali nas, że zakłócamy ruch uliczny, że idziemy z portretem Papieża i naszą flagą, a jak niby mamy pielgrzymować? Jak pan jesteś Polakiem, niech im pan powie, żeby nas puścili, my im wiarę i prawdę niesiemy. Wiarę i prawdę, powtórzyła jak echo kobieta w żółtym skafandrze.

Policjant, z którym przyszedłem, odwołał mnie na bok. Oni nas wcale nie słuchają, z trudem udało nam się ich zepchnąć na ten parking, mówiąc to miał zafrasowaną minę. Nie mogą iść ulicą, to niebezpieczne, policjant ściszył głos, a my nie chcemy międzynarodowego skandalu. Niech pan ich przekona, mogą jechać do tego Rzymu pociągiem albo autobusem. I po co im te transparenty?

Zrozumiałem, że wbrew mej woli stałem się negocjatorem, nie była to rola, o której marzyłem, dotychczas nie zauważyłem u siebie umiejętności negocjacyjnych. Miałem ochotę powiedzieć im wszystkim, żeby pocałowali mnie w dupę, ja chcę jechać do Pragi, ale najpierw chcę coś zjeść, choćby salceson z kanapki należącej do kobiety w żółtym skafandrze. Tylko że po kanapce nie było już śladu, nawet okruszek się nie ostał. Proszę państwa, zacząłem oficjalną przemowę, tak nie można, jesteśmy na terenie Republiki Czeskiej, a nie w Polsce, musimy stosować się do tutejszego prawa. Tak, w Polsce moglibyśmy dyskutować z policjantami i mówić, że nie mają racji, bo to my ją mamy, ale nie jesteśmy u siebie i nie są to nasi policjanci, tylko czescy, więc powinniśmy ich posłuchać, jak Bóg przykazał, specjalnie użyłem takiego właśnie porównania. Powinniśmy ich posłuchać i zwinąć transparenty, oni chcą dobrze, są różne środki transportu, a jak wiemy, wszystkie drogie prowadzą do Rzymu, więc państwo też dotrą, nawet przed czasem, żeby zająć dobre miejsca na placu Świętego Piotra. Nie przekonałem ich. Co z pana za Polak!, wrzasnął ten, który wyglądał na przywódcę grupy, czyją stronę pan trzyma, ich czy naszą, przecież pielgrzymuje się na piechotę, a nie samochodem. Transparentów nie schowamy, nie ma mowy, one świadczą o nas. A w ogóle to dlaczego pan mówi, jakby był jednym z nas, skoro nie jest, trzyma pan z tamtymi, włączyła się kobieta w żółtym skafandrze. Przypominała zasuszoną pracownicę poczty. Oni, Czesi, to nasi bracia, ale żyją bez Boga, my im pokażemy, że można inaczej. I nagle wszyscy, tak jak stali, kucali i siedzieli, nagle wszyscy w jednym momencie klęknęli na oba kolana i zaczęli chóralnie śpiewać pieśń, której nie znałem, lecz która bez wątpienia była pieśnią nabożną.

Moje zasady pisania

2011-04-17T21:54:00.000+02:00

W przypadku poezji trudno o planowanie czy pisarskie zasady. Wiersz przychodzi, układam go w głowie, przelewam na papier czy komputer, trochę poprawiam i już.

Za to w przypadku prozy trzymam się pewnych zasad. Oto niektóre:
1. Trzeba znać początek i koniec książki, reszta przyjdzie sama (to z Borgesa).
2. Trzeba wiedzieć, co się będzie pisało następnego dnia (to z Hemingwaya).
3. Ważne jest określenie dziennego minimum tego, co się pisze. Może to być 500, 1000 czy 3000 znaków. Dobrze narzucić sobie minimum, które jest się w stanie wypełnić. A jeśli jednego dnia przekroczy się minimum, nie znaczy to, że następnego można napisać mniej.
4. Należy pisać codziennie.
5. Należy myśleć o książce nie tylko w trakcie pisania.
6. A jeśli przychodzi dzień, kiedy akurat brakuje weny, trzeba czytać to, co się już napisało. Zawsze się znajdzie coś do poprawienia.

Nowy fragment książki

2011-04-14T10:13:00.004+02:00

Czym się zajmujesz w tej Polsce?, zapytała niespodziewanie Lenka, sięgając po papierosa. Miała smukłe palce. Jestem pisarzem, odparłem, bo nie chciałem się przyznawać, że jestem pieprzonym marketingowcem i opowiadać o pracy w agencji PR. W sumie nie skłamałem, lecz chyba mi nie do końca uwierzyła. Piszesz książki? Przytaknąłem skinieniem głowy. A o czym?, dociekała. Takie tam, trochę o miłości, piciu wódki i historiach kryminalnych. Kryminały ją zaciekawiły i poprosiła, żebym o nich opowiedział. Powiedziałem jej więc o komisarzu Feliksie Kozłowskim, który w „Śmierci o zmierzchu” tropił seryjnego mordercę zabijającego swoje ofiary w zemście za krzywdy doznane w dzieciństwie. Lubiłem tego Kozłowskiego, przypominał trochę mnie, ale skoro sam go wymyśliłem i uczyniłem głównym bohaterem, traktowałem go jak brata, którego nigdy nie miałem. Był samotnikiem, nie układało mu się z kobietami, najbardziej odpowiadało mu towarzystwo książek i też jadł w nocy czekoladę. Miał słabość do ukraińskiej prostytutki i była to jedna z niewielu rzeczy, która mnie od niego odróżniała. Ja nie miałem okazji z prostytutką, a już tym bardziej nie zdarzyło mi się w niej zakochać. Na szczęście Lenki nie zainteresowało, czy jestem znanym autorem, ponieważ wtedy musiałbym udzielić odpowiedzi wymijającej lub nazwać się pisarzem niszowym. Rzadko czytam kryminały, powiedziała, wolę książki ezoteryczne, co mnie trochę zdziwiło, gdyż nie wyglądała na osobę nawiedzoną, która wierzy w różdżki, wahadełka, bioprądy i kontaktuje się z duchami. Prędzej bym pomyślał, że jest racjonalną ekonomistką. My, Czesi, jesteśmy ezoteryczni, tak to właśnie ujęła, a przynajmniej tak to zrozumiałem, „jesteśmy ezoteryczni”, nie wierzymy w Boga, ale w horoskopy i optymistyczne prognozy pogody. Jeśli się sprawdzają, czujemy się prawie szczęśliwi, zaśmiała się odsłaniając równe zęby. No to macie dobrze, zauważyłem. Wyciągnęła z torby książkę z dziwnymi diagramami na okładce i poprosiła, żebym podał datę swoich urodzin. Według chińskiego horoskopu jesteś Kotem, a ja jestem Szczurem i nie pasujemy do siebie, orzekła po chwili, ale może się nie pogryziemy? Mogłem być chińskim kotem, psem, wilkiem czy inną zwierzyną, w sumie było mi to obojętne. Wtedy pomyślałem o tobie, Mat, spod jakiego jesteś znaku, ty, która mnie zostawiłaś? Pewnie, że się nie pogryziemy, zgodziłem się z Lenką, nie wyglądasz mi na złą szczurzycę, a poza tym jutro mnie tutaj już nie będzie. Nie zdążymy się pogryźć.

Lenka Dohnalová została moją Beatrycze po Pradze.

Panie Śmierć

2011-04-12T22:48:00.000+02:00

Panie Śmierć ja pana tu nie zapraszałem
ale skoro pan przyszedł niech pan zostanie
posiedzimy razem pomilczymy
przed podróżą

O nic więcej nie proszę
pan dobrze wie panie Śmierć
ten popiół ten dym to tylko papieros
a potem ja

Demon

2011-04-11T22:10:00.001+02:00

Pozwól mi zasnąć mój słodki demonie
którego oczy są nazbyt zielone
Gdy jesteś blisko w ogniu twego serca
kruszeje dotyk lżejszy od powietrza

To twoje ręce jak jaszczurki zwinne
srebrne łabędzie zmieniają w wiklinę
więc i mnie przemień w gałąź albo kamień
bym już nie kochał jak dotąd kochałem

Z tomiku Piosenka powieszonego amanta, 1993

Ostatni marsz

2011-04-08T10:25:00.003+02:00

Nowy fragment z tego, co się pisze. Wbrew temu, co może sugerować poniższy tekst, nie chcę, by całość miała wydźwięk polityczny.

W Krakowie trafiłem na korek, samochody wlokły się niemiłosiernie i nie sposób było odgadnąć, czy z powodu remontu drogi, czy wypadku, chociaż powód spowolnienia ruchu nie miał większego znaczenia. W oczy kierowców rzucał się duży napis na ścianie czteropiętrowego bloku: „WISŁA KURWA”. Parę ulic dalej na jednej z kamienic inna kibicowska ręka wypisała czerwonym sprayem „CRACOVIA TY KURWO”. Wypogodziło się, termometr w samochodzie wskazywał piętnaście stopni, po długiej zimie nareszcie przyszła wiosna. Jeszcze przed zjazdem na autostradę zatrzymałem się na stacji benzynowej, miałem nadzieję, że korek się wkrótce rozładuje. Zatankowałem do pełna. Oparty o peugeota popijałem kawę z tekturowego kubka, gdy zobaczyłem, że wzdłuż ulicy zaczynają się zbierać ludzie i z każdą sekundą jest ich więcej. Wyglądało to, jakby czekali na przejazd ważnej osoby, być może kardynała, albo kolarskiego peletonu. Najpierw jednak przejechały dwa radiowozy z migającymi na niebiesko kogutami, po nich karetka i policjanci na motocyklach. Zaciekawiony podszedłem bliżej, lecz o dobre miejsce było już trudno, musiałem się przepychać, żeby lepiej widzieć, ale niczego nie zobaczyłem, poza ludźmi czekającymi po przeciwnej stronie diabli wiedzą na kogo. Idą, idą, nagle przez tłum przebiegł szmer, w którym wyczuwało się napięcie. Kto idzie? zapytałem starszą kobietę stojącą po mojej lewej ręce. Spojrzała na mnie z wyrzutem, że tego nie wiem. Wojsko idzie, nasze polskie wojsko, powiedziała z przejęciem, lecz również ze smutkiem i dodała, na śmierć chłopcy idą, na śmierć. Jej oczy się zaszkliły. Niczego nie zrozumiałem, na śmierć? teraz i tutaj? w Krakowie? To ich ostatnia droga, oni zginą w Katyniu, rocznica jest przecież, wyjaśniła starsza kobieta, dając mi do zrozumienia, żebym się wreszcie zamknął, gdyż chwila jest podniosła.

Tłum się uciszył, wszyscy wpatrywali się w mężczyzn w długich zielonych płaszczach i w rogatywkach, w każdym szeregu szło ich po czterech, a szeregów było kilkanaście. Kolumnę po bokach pilnowali młodzi strażnicy, speszeni, że akurat taka rola im przypadła, możliwe, że wcześniej losowali, kto kim będzie, a po tych od razu widać było, że to Ruscy, byli uzbrojeni i mieli dziwne spiczaste czapki z czerwoną gwiazdą pośrodku. Nie wzbudzali sympatii u obserwujących przemarsz, niektórzy syczeli do nich, że są mordercami, bolszewikami, stalinowcami i najgorszą swołoczą, a to peszyło ich jeszcze bardziej. Za to na twarzach naszych żołnierzy malowały się skupienie i powaga, duma się malowała, tak samo jak na obliczach widzów. Ktoś zaintonował polski hymn, reszta podchwyciła, w górę poszły biało-czerwone chorągiewki, w dłoniach stojących pojawiły się małe krzyże i zapalone znicze. Jeszcze Polska nie zginęła, śpiewali ludzie, póki my żyjemy, jakiś kilkuletni chłopczyk zaczął płakać, matka próbowała go uspokoić, ale nikt na nich nie zwracał uwagi, żołnierze szli może jeszcze ze sto metrów, aż doszli do skrzyżowania ze światłami i tam się zatrzymali, bo to zdaje się był ich Katyń. Ruscy strażnicy zapalili po papierosie, z ulgą, że mają marsz za sobą i nikt już na nich nie pluje i im nie złorzeczy, jeden z naszych wyciągnął z raportówki butelkę coca-coli, inni sięgnęli po kanapki. Proszę państwa, proszę się nie rozchodzić!, rozległ się mocny głos z megafonu, za chwilę przejdą partyzanci z AK, a po nich powstańcy styczniowi i rycerze spod Grunwaldu w zbrojach i kolczugach, prosimy o pozostanie na miejscu do końca uroczystości. A potem wszyscy udamy się na Wawel złożyć wieńce! Pomyślałem, że pora na mnie. Chromolić korki, trzeba uciekać przed rycerzami.