wtorek, 29 listopada 2016

Prosty poradnik dla dyktatora

Naucz się dobrze kłamać. Ludzie wierzą w proste kłamstwa, które objaśniają im skomplikowany świat.

Toleruj tych, którzy mogą ci się przydać, nawet jeśli ich nie cierpisz. Później się ich pozbędziesz. 

Znajdź wrogów i obwiń ich o wszelkie zło, za które ty odpowiadasz.

Jeśli ktoś cię atakuje, mów: „jesteśmy atakowani”. Tak rodzi się wspólnota.

Jesteś patriotą. Powtarzaj to nieustannie.

Często powołuj się na Boga. Bóg jest przecież z tobą.

Nie zapominaj jednak, że to ty masz być Bogiem dla innych. 

Nie wierz nikomu. Każdy może cię zdradzić.

Pielęgnuj w sobie nienawiść i staraj się zarazić nią innych. Nienawiść zaprowadzi cię daleko, ludzie kochają nienawidzić .

Mów, że twoja krzywda jest krzywdą większości. Wtedy nikt nie odbierze ci prawa do zemsty.

Rządząc, myśl tylko o sobie, nie o innych. Twoje dobro jest najważniejsze, bo przecież nikt nie może cię zastąpić.  

niedziela, 16 października 2016

Strona lewa, strona prawa

Bohater przedwojennej powieści Józefa Wittlina „Sól  ziemi” Piotr Niewiadomski nie potrafił odróżnić prawej strony od lewej. To jednak przypadłość nie tylko postaci literackich.

Jadę z rodzoną siostrą na pogrzeb kuzynki we wsi pod Ostrowcem. Rejon zamieszkany głównie przez elektorat pisowski, co w sumie nie ma znaczenia. Chociaż może ma.

Dojeżdżamy do wsi i rozglądamy się za kościołem. „Pierwsze co widzisz to wieża kościoła” – jak pisał poeta. Ale kościoła nie widać. Z naprzeciwka na rowerze jedzie facet. Na oko czterdzieści lat, wąsy. Raczej tubylec. Zatrzymuję samochód, odkręcam szybę i pytam o kościół. Facet mija nas, ale zaraz hamuje. Przez chwilę myśli.

– Dojedzie pan do skrzyżowania i skręci w lewo – mówi nie zsiadając z roweru i wskazuje ręką kierunek. Przy czym mówiąc „w lewo” pokazuje na prawo. Trochę jestem zdezorientowany.

– To w lewo czy prawo? – pytam.  – Bo pokazuje pan w prawo.

Facet przygląda się swoim rękom.

– Zara – mówi bardziej do siebie niż do mnie. – Ta jest lewa – wyciąga przed siebie lewą. – A ta prawa – to samo robi z prawą.

Ale pewien nie jest. Zostawia rower na środku drogi i podchodzi do samochodu.

– To ja jeszcze raz pokażę. Dojedzie pan do skrzyżowania, a potem skręci… w tę! – wykrzykuje z zadowolony, że pokazał właściwy kierunek.  

piątek, 14 października 2016

Poeta patriotyczny

Więc kapustę kiszoną będę sławił
I białego orła w locie
I wierzbę płaczącą przytulał,
I garnki na płocie.

I żyto polskie, i ogórki,
Ziemniaki oraz krowy,
Rzeki, jeziora, pagórki
Będę sławił polskimi słowy.

Będę chwalił natchniony
Polskie gumna i traktory,
Polską wódkę i piwo,
Także baby i bachory.

I polskich mężczyzn wychwalę,
Ale tutaj jest taka sprawa,
Najbardziej będę sławił
Prezesa Jarosława .

poniedziałek, 10 października 2016

Moje wspomnienie o Andrzeju Wajdzie


Andrzej Wajda (fot. Mariusz Kubik)
Zmarł najwybitniejszy polski reżyser, Andrzej Wajda. Miałem okazję zetknąć się z Nim dwukrotnie. Raz telefonicznie, raz osobiście.

W 1994 r. pisałem artykuł o stanie polskiej kinematografii i potrzebowałem wypowiedzi kogoś znanego i cenionego. Najlepiej Wajdy. Piotr Szczerski dał mi do Niego numer telefonu domowego (wtedy nie było jeszcze komórek). Kilka razy próbowałem o różnych porach dnia, ale odzywała się polsko-francuska automatyczna sekretarka. Aż w końcu odebrała Krystyna Zachwatowicz. Powiedziała, że mąż jest za granicą, jednak poprosiła, żebym pytanie przesłał faksem i zostawił swój numer. No to przesłałem.

Mijały dni, artykuł był już prawie gotowy, a Pan Andrzej się nie odzywał. Pomyślałem, że pewnie zignorował prośbę jakiegoś nieznanego mu dziennikarza z regionalnego dziennika. Tydzień później u mnie w domu zadzwonił telefon. Odebrała żona, po czym przekazała mi słuchawkę, mówiąc, że jakiś facet do mnie. Usłyszałem: „Dzień dobry, mówi Andrzej Wajda, przysłał mi pan pytanie, to ja panu chciałem odpowiedzieć”. Najpierw siadłem z wrażenia, a potem chwyciłem za kartkę i długopis, żeby zanotować Jego wypowiedź.

Jakoś rok później Andrzej Wajda przyjechał do Kielc obejrzeć „Miłość na Krymie”, bo to za Jego namową Piotr Szczerski wystawił w Żeromskim sztukę Mrożka. Piotrek przedstawił nas sobie, a ja wtedy przypomniałem Panu Andrzejowi o tym telefonie. Nie pamiętał tego, co mnie w sumie nie zdziwiło, pewnie codziennie wypowiadał się dla jakichś mediów, ale przekazałem Mu egzemplarz gazety z moim artykułem, w którym była - spisana przez mnie dosłownie na kolanie - Jego wypowiedź.

Andrzej Wajda jest ważny dla mnie także z innego powodu. Z jego czterdziestu filmów największy wpływ na mnie i na to, o czym piszę w swoich książkach, miały dwa: „Krajobraz po bitwie” oraz „Kanał”.

czwartek, 8 września 2016

Znów u Andrzeja Kozery (zdjęcia)

Pod ośmiu miesiącach znowu odwiedziłem Andrzeja Kozerę, pińczowskiego malarzy i rzeźbiarza. Spotkaliśmy się na jego uroczej działce, położonej tuż nad Nidą. Andrzej wprowadzał mnie w tajniki malarstwa, a wiedza ta jest mi potrzebna do powieści, nad którą od trzech miesięcy pracuję – główny bohater jest malarzem. Pogawędziliśmy chwilę, a na koniec Andrzej ugościł mnie krupnikiem własnej roboty, bardzo dobrym zresztą.  

Wrzucam kilka zdjęć, co byście mogli zobaczyć, jak było.


środa, 31 sierpnia 2016

Państwo n-s

Kto będzie mógł i kogo będzie na to stać, ten wyjedzie.

Ale większość pozostanie w narodowo-socjalistycznym państwie.

Niektórzy dobrze się urządzą i będą bili brawo, inni zobojętnieją, jeszcze inni zostaną zneutralizowani, bo szkoda, żeby się zmarnowało hasło  „Śmierć wrogom ojczyzny”.

Jednak w ostatecznym rozrachunku zapłacą wszyscy.   

Tak było kiedyś i tak będzie teraz.

poniedziałek, 25 lipca 2016

Wakacje w Ujnach

Nie zdążyłem jeszcze napisać o swoich tegorocznych wakacjach, które nie  były długie, ale udane. Osiem dni spędziłem w Ujnach, wsi pod Pierzchnicą w województwie świętokrzyskim. Nie trzeba wyjeżdżać Bóg wie gdzie, by zaznać spokoju i wypocząć. Gościny użyczył mi Romek Sadowski, świetny facet, który oprócz rozlicznych zajęć (kiedyś np. był gitarzystą zespołu Limit Blues), prowadzi gospodarstwo agroturystyczne „Kuźnia i Wiatr”. No i powiem Wam, że było bardzo przyjemnie, tego właśnie potrzebowałem. A czas na pisanie nowej powieści także znalazłem.

Popatrzcie sobie na fotografie.

          
Wspólne zdjęcie z Romkiem Sadowskim

poniedziałek, 4 lipca 2016

70. rocznica pogromu Żydów w Kielcach

Tablica na kamienicy przy ul. Planty 7/9 w Kielcach (fot. Wikipedia)

Kto to wie, panie, jak tam było. Straszna tragedia. No zabili tych Żydów. Ale czy to Polacy z Kielc zabili, ja nie wiem. Może to Ruskie zrobiły, komuchy przebrane dla niepoznaki? Tak mówią. Bo nie kielczanie. No byli tam, stali, ale czy zabijali, ja nie wiem. Nie, dziecka krew na macę to nie, chociaż… Z Żydami, panie, nie wiadomo. Może oni sami to wszystko zorganizowali, cwane są, nie znasz pan ich? Jak to po co? Żeby  na Polaków było. Albo dla pieniędzy. Albo żeby wojna była. Taki naród, panie. Szkoda, że Hitler ich nie wybił do ostatniego, bo pogromu by nie było. A tak to teraz mówią wszędzie, że to nasza wina, a to przecież nie Polacy z Kielc zabijali. Ja jednak myślę, panie, że to Żydy zrobiły. Same się pozabijały na tych Plantach.        

poniedziałek, 20 czerwca 2016

Dziecinny wierszyk nie dla dzieci

Stroszą piórka i czuprynki,
Podkładają innym świnki,
Stroją bardzo groźne minki
Zwykłe gnojki skurwysynki.

Szydzą z biednej starowinki,
Lżą chłopaków i dziewczynki,
Truchłem żywią się padlinki
Marne gnojki skurwysynki.

Rozsiewają złe nowinki,
Zastawiają wnyków linki,
Tną szczebelki u drabinki
Małe gnojki skurwysynki.

Żeby nie odczuwać winki,
Klepią co dzień cne godzinki,
Ale  brzydkie ich uczynki,
Bo to gnojki skurwysynki!

niedziela, 12 czerwca 2016

„Szalbierz” – świetna premiera w Żeromskim

Paweł Sanakiewicz (fot. Klaudyna Schubert dla Teatru im. Żeromskiego)
Ucieszyłem się, gdy dowiedziałem dwa tygodnie temu, że Teatr im. Żeromskiego zamierza wystawić „Szalbierza” – sztukę węgierskiego pisarza György Spiró. Ucieszyłem się, bo po pierwsze utwór Spiró jest znakomity (pamiętam telewizyjną inscenizację z Tadeuszem Łomnickim), a po drugie (niech mi ten prywatny wtręt będzie darowany) – trzy tygodnie wcześniej miałem przyjemność poznać osobiście autora.

Głównym bohaterem „Szalbierza”, sztuki z 1983 roku,  jest Wojciech Bogusławski, uważany za ojca polskiego teatru. Jest rok 1815, Bogusławski przyjeżdża do Wilna, gdzie w tamtejszym, bankrutującym teatrze ma wystąpić w napisanej przez siebie operze. Na miejscu okazuje się, że kontrakt jest nieaktualny, za kilka godzin odbędzie się premiera „Tartuffe’a” Moliera, na której pojawi się carski gubernator, a Bogusławski ma zagrać tytułową postać. Po gwałtownych targach dochodzi do porozumienia,  mistrz zgadza się wystąpić za odpowiednią gażę. Rozpoczynają się gorączkowe przygotowania do spektaklu…     

Przedstawienie w reżyserii Pawła Aignera nie zawiodło moich oczekiwań. Tak jak w oryginale, mamy tutaj „teatr w teatrze”, ale obserwujemy także wyrafinowaną  grę, jaką Bogusławski prowadzi z reżyserem, aktorami, gubernatorem. To mądry, aluzyjny spektakl o ludziach sceny, teatrze i jego związkach z polityką, zarazem z dużą dozą autoironii – Wilno zostało zastąpione przez Kielce.

Główną rolę powierzono Pawłowi Sanakiewiczowi i był to doskonały pomysł obsadowy. Występujący gościnnie aktor krakowskiej Bagateli pokazuje całą złożoność i niejednoznaczność postaci Bogusławskiego. W jego ujęciu stary mistrz jest chciwy, cyniczny, wyrachowany, ale też inteligentny i przebiegły. Sanakiewiczowi partneruje na scenie aż siedemnastu aktorów, z tego grona wyróżniłbym Beatę Pszeniczną (Kamińska), Mirosława Bielińskiego (dyrektor Każyński) i debiutanta Kacpra Sasina (Rybak).        

Na koniec powtórzę jeszcze to, co już napisałem na portalu społecznościowym: w mojej ocenie „Szalbierz” to najlepszy spektakl na kieleckiej scenie od ponad dwóch lat, czyli od inscenizacji „Jakisia i Pupcze”. Gratuluję dyrektorowi kieleckiego teatru Michałowi Kotańskiemu, że zdecydował się na tę premierę. Idźcie na „Szalbierza”, nie zawiedziecie się! 

György Spiró: „Szalbierz”, tłumaczenie Mieczysław Dobrowolny. Teatr im. Żeromskiego w Kielcach, reżyseria – Paweł Aigner, scenografia – Magdalena Gajewska, kostiumy – Zofia de Ines, muzyka – Piotr Klimek. Premiera 11 czerwca 2016 r.